ماجرای شکست عجیب جنگنده‌های آمریکایی | وقتی موشک‌های جنگنده‌های آمریکایی تمام شد | تلاش عجیب اف ۱۵ها برای شکار پهپادهای ایرانی با بمب
در جریان حمله گسترده ایران به اسرائیل، جنگنده‌های آمریکایی با مأموریتی دشوار روبه‌رو شدند: رهگیری موجی از پهپادها و موشک‌های ایرانی پیش از رسیدن آن‌ها به اهدافشان. اما در میانه این عملیات، اتفاقی غیرمعمول رخ داد؛ برخی خدمه جنگنده‌های F-15E پس از اتمام موشک‌های هوا‌به‌هوای خود، برای انهدام پهپادهای ایرانی به استفاده از بمب‌های هدایت‌شونده روی آوردند؛ روشی که نتیجه موفقیت‌آمیزی نداشت.
به گزارش دیروزبان، این ماجرا یکی از نمونه‌های قابل‌توجه چالش‌های جنگ هوایی مدرن است؛ جایی که حتی پیشرفته‌ترین جنگنده‌ها نیز ممکن است در برابر تعداد زیاد اهداف کم‌هزینه، با محدودیت مهمات و دشواری‌های عملیاتی مواجه شوند.
شب حمله ایران؛ آسمان منطقه زیر فشار پهپادها
در شب ۱۳ آوریل ۲۰۲۴، ایران در عملیاتی گسترده صدها پهپاد انتحاری، موشک کروز و موشک بالستیک را به سمت اسرائیل شلیک کرد. برآوردهای منتشرشده از این حمله، تعداد کل پرتابه‌ها را نزدیک به ۳۰۰ فروند اعلام می‌کردند.
بیشتر بخوانید:
این موشک می‌تواند ۱۳ هکتار زمین در یک لحظه خاکستر کند!
ویدئوی هولناک از ترفند عجیب یک پهپاد مهاجم | پهپادی که نقش خودی را بازی کرد | ببینید
سرباز روسی به پهپاد اوکراینی می‌گوید اول رفیقش را بکشد تا او سیگارش تمام شود! | ببینید
سرباز اوکراینی پای خود را قطع کرد و بعد با پهپاد منتقل شد!
در واکنش به این عملیات، آمریکا و متحدانش بخشی از توان هوایی خود را برای رهگیری پرتابه‌های ایرانی به کار گرفتند. جنگنده‌های آمریکایی از جمله F-15E در آسمان منطقه، به‌ویژه بر فراز عراق، مأموریت مقابله با پهپادهایی را بر عهده داشتند که به سمت اسرائیل حرکت می‌کردند.
جنگنده‌های F-15E برای چنین مأموریت‌هایی از موشک‌های هوا‌به‌هوای AIM-9 و AIM-120 استفاده کردند. با این حال، حجم بالای اهداف و مصرف موشک‌ها باعث شد برخی از خدمه با مشکل کمبود مهمات رهگیری مواجه شوند.
وقتی موشک‌ها تمام شدند؛ استفاده از بمب برای شکار پهپاد!
در شرایطی که موشک‌های هوا‌به‌هوای برخی جنگنده‌ها به پایان رسیده بود، سه خدمه F-15E تصمیم گرفتند از روشی غیرمعمول استفاده کنند: پرتاب بمب‌های هدایت‌شونده JDAM برای هدف قرار دادن پهپادهای ایرانی.
این تصمیم از نظر عملیاتی اقدامی غیرمتعارف محسوب می‌شد؛ زیرا JDAM اساسا برای حمله به اهداف زمینی طراحی شده است، نه انهدام اهداف کوچک و متحرکی که در آسمان پرواز می‌کنند.
طبق روایت منتشرشده از این درگیری، یکی از خدمه آمریکایی مدعی شده است که بمب پرتاب‌شده ظاهرا با پهپاد برخورد کرده و انفجار بزرگی به وجود آورده است؛ اما پهپاد از میان دود و آتش عبور کرده و همچنان به پرواز خود ادامه داده است.
دو خدمه دیگر نیز تلاش مشابهی انجام دادند، اما آن‌ها هم نتوانستند پهپادهای موردنظر را منهدم کنند. در نهایت، فرمانده مأموریت دستور داد این روش کنار گذاشته شود.
نگرانی اصلی فقط ناکارآمدی این شیوه نبود. استفاده از بمب‌های سنگین در ارتفاع و شرایط عملیاتی نامناسب می‌توانست به سقوط مهمات در مناطق مسکونی یا نقاط حساس منجر شود و پیامدهای سیاسی و امنیتی غیرقابل‌پیش‌بینی به دنبال داشته باشد.
معادله اقتصادی جنگ؛ موشک یک میلیون دلاری در برابر پهپاد ارزان
یکی از مهم‌ترین درس‌های این عملیات، آشکار شدن شکاف اقتصادی میان ابزارهای تهاجمی و دفاعی بود. موشک هوا‌به‌هوای AIM-120 که برای درگیری با اهداف هوایی استفاده می‌شود، بسته به مدل و قرارداد خرید، ارزشی در حدود یک میلیون دلار دارد. موشک AIM-9X نیز با قیمتی در حدود ۵۰۰ هزار دلار، یکی دیگر از مهمات مورد استفاده جنگنده‌های آمریکایی است.
در مقابل، پهپادهای انتحاری می‌توانند با هزینه‌ای به‌مراتب کمتر تولید شوند. به همین دلیل، استفاده از موشک‌های پیشرفته و گران‌قیمت برای نابودی پهپادهای ارزان، به‌خصوص در حملات پرتعداد، فشار اقتصادی قابل‌توجهی به طرف مدافع وارد می‌کند.
مسئله فقط قیمت هر موشک نیست؛ موجودی محدود مهمات، زمان لازم برای جایگزینی آن‌ها و ضرورت حفظ توان رزمی برای مقابله با تهدیدهای پیچیده‌تر نیز اهمیت دارد.
پاسخ آمریکا؛ راکت‌های ارزان‌تر برای شکار پهپادها
نیروی هوایی آمریکا برای کاهش این شکاف اقتصادی، به دنبال توسعه و استفاده از مهمات ارزان‌تر و متناسب با تهدید پهپادها رفت.
یکی از گزینه‌های مورد توجه، راکت‌های ۷۰ میلی‌متری Hydra مجهز به سامانه هدایت APKWS است. این سامانه با افزودن قابلیت هدایت به راکت‌های معمولی، امکان هدف‌گیری دقیق‌تر را فراهم می‌کند.
استفاده از فیوز مجاورتی نیز می‌تواند احتمال انهدام اهداف کوچک هوایی را افزایش دهد؛ زیرا برای نابودی هدف، لزوما نیازی به برخورد مستقیم راکت با آن وجود ندارد.
تجربه حمله آوریل ۲۰۲۴ نشان داد که در جنگ‌های آینده، برتری هوایی فقط به تعداد جنگنده‌ها، برد رادارها یا فناوری موشک‌ها وابسته نیست. توانایی مقابله با انبوهی از اهداف کوچک و ارزان، بدون مصرف بی‌رویه مهمات گران‌قیمت، به یکی از مهم‌ترین معیارهای قدرت نظامی تبدیل شده است.
ماجرای F-15هایی که برای شکار پهپاد به بمب متوسل شدند، تصویری روشن از همین چالش ارائه می‌دهد: گاهی مسئله اصلی در آسمان، پیدا کردن هدف نیست؛ بلکه داشتن سلاحی مناسب و اقتصادی برای نابودی آن است.