پشت پرده پرواز محرمانه روسیه به اسرائیل
ماجرای هواپیمای مرموز روسیه در بن‌گوریون | رئیس اطلاعات نظامی روسیه چرا به تل‌آویو رفت؟
فرود غیرمنتظره یک هواپیمای نظامی روسیه در فرودگاه بن‌گوریون تل‌آویو، پس از دو روز گمانه‌زنی درباره هویت سرنشینان و مأموریت این پرواز، حالا وارد مرحله تازه‌ای شده است.
به گزارش دیروزبان، گزارش تازه شبکه تلویزیونی کان اسرائیل حاکی از آن است که ایگور کوستیُکوف، رئیس سازمان اطلاعات نظامی روسیه، در میان سرنشینان این هواپیما بوده و سفر او با درخواست آمریکا و برای گفت‌وگو با مقام‌های ارشد امنیتی اسرائیل انجام شده است.
ماجرا از شامگاه یکشنبه آغاز شد؛ زمانی که یک فروند هواپیمای توپولف Tu-154 متعلق به وزارت دفاع روسیه، پس از پرواز از پایگاه نظامی چکالوفسکی در نزدیکی مسکو، در فرودگاه بین‌المللی بن‌گوریون به زمین نشست.
این فرود به دلیل ماهیت نظامی هواپیما و غیرمعمول بودن چنین پروازی به مقصد اسرائیل، به‌سرعت مورد توجه رسانه‌های این کشور قرار گرفت. شبکه کان ابتدا بدون اشاره به هویت مسافران اعلام کرد که در سال‌های اخیر نمونه مشابهی از فرود هواپیمای نظامی روسیه در این فرودگاه ثبت نشده است.
بیشتر بخوانید:
سلاحی که می‌تواند معادلات جنگ با ایران را تغییر دهد | آیا مسکو برگ نظامی تازه‌ای به ایران می‌دهد؟
ایمیل مرموزی که آسمان اروپا را به هم ریخت | پای یک عملیات مخفی در میان است؟
دختر پوتین و رؤیای جاودانگی پدر | پشت پرده برنامه ضدپیری روسیه چه می‌گذرد؟
آیا پوتین از ترامپ فیلم جنسی دارد؟ | ماجرای فیلم جنجالی که هیلاری کلینتون به آن اشاره کرد چیست؟
رئیس اطلاعات نظامی روسیه چرا به تل‌آویو رفت؟
یک روز پس از انتشار نخستین گزارش‌ها، کان به نقل از یک منبع خارجی ناشناس اعلام کرد که این هواپیما حامل مقام‌های ارشد روسیه، از جمله ایگور کوستیُکوف، رئیس سازمان اطلاعات نظامی این کشور بوده است.
بر اساس این گزارش، سفر هیأت روسی به درخواست ایالات متحده انجام شده و هدف آن برگزاری مذاکرات با مقام‌های ارشد نهادهای امنیتی اسرائیل بوده است. با این حال، جزئیاتی درباره موضوع مذاکرات، افراد حاضر در جلسات یا توافق‌های احتمالی منتشر نشده است.
روزنامه جروزالم پست نیز در گزارشی جداگانه، به نقل از دو منبع آگاه از سفر هیأت روسی، حضور کوستیُکوف و دیدار او با مقام‌های ارشد دفاعی اسرائیل را تأیید کرده است.
نکته قابل توجه آنکه هواپیما روز دوشنبه تل‌آویو را به مقصد ابوظبی ترک کرد؛ جایی که قرار است مذاکرات آمریکا، روسیه و اوکراین درباره جنگ اوکراین برگزار شود.
ارتباط سفر با مذاکرات آمریکا، روسیه و اوکراین
یکی از مهم‌ترین سرنخ‌ها برای درک مأموریت این هواپیما، مقصد بعدی آن است. هیأت روسی پس از ترک اسرائیل راهی ابوظبی شد تا در مذاکرات سه‌جانبه روسیه، اوکراین و آمریکا شرکت کند.
خبرگزاری رویترز گزارش داده است که کوستیُکوف در ترکیب هیأت مذاکره‌کننده روسیه به ریاست ولادیمیر مدینسکی حضور دارد. این مذاکرات قرار است روزهای ۱۰ و ۱۱ نوامبر با میانجیگری آمریکا برگزار شود.
این هم‌زمانی احتمالا یکی از توضیحات مهم برای سفر غیرمعمول مقام اطلاعاتی روسیه به اسرائیل است: واشنگتن ممکن است پیش از آغاز مذاکرات ابوظبی، به دنبال هماهنگی درباره برخی مسائل امنیتی و منطقه‌ای با تل‌آویو بوده باشد. البته این برداشت هنوز در حد تحلیل است و دستور کار واقعی دیدارها اعلام نشده است.
چرا پای سوریه و ایران به میان آمد؟
فرود هواپیمای روسی در اسرائیل در شرایطی اتفاق افتاده که روابط امنیتی مسکو و تل‌آویو همچنان تحت تأثیر تحولات سوریه و تنش‌های منطقه‌ای قرار دارد.
روسیه و اسرائیل در سال‌های گذشته کانال‌های ارتباطی نظامی برای جلوگیری از برخورد ناخواسته نیروهایشان در سوریه ایجاد کرده بودند. به همین دلیل، یکی از فرضیه‌های اولیه درباره مأموریت این هواپیما، بررسی وضعیت حضور نظامی روسیه در سوریه و هماهنگی‌های امنیتی با اسرائیل بود.
از سوی دیگر، روابط راهبردی مسکو و تهران نیز به این سفر ابعاد حساس‌تری داده است. محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، پنج روز پیش از فرود این هواپیما به مسکو سفر کرده و با ولادیمیر پوتین دیدار کرده بود.
این تقارن زمانی باعث شده برخی ناظران احتمال ارتباط تحولات تهران، مسکو و تل‌آویو را مطرح کنند؛ با این حال، شبکه کان صراحتا گزارش نکرده که میان سفر رضایی و ورود هیأت روسی ارتباطی وجود داشته است.
هواپیمایی که خودش هم حاشیه‌ساز است
نکته جالب دیگر، مشخصات هواپیمای روسی است. این توپولف Tu-154M با شماره ثبت RA-85042 متعلق به واحد پروازی ۲۲۳ وزارت دفاع روسیه است؛ نهادی که آمریکا در سال ۲۰۲۳ به دلیل اتهام انتقال نیرو و تجهیزات مرتبط با گروه واگنر تحریم کرد. نام این هواپیما نیز در فهرست ۳۷ فروند هواپیمای مشمول تحریم واشنگتن قرار دارد.
با وجود انتشار اطلاعات تازه، هنوز ابهام‌های مهمی باقی مانده است. دفتر نخست‌وزیری اسرائیل، ارتش این کشور و سفارت روسیه درباره مأموریت هواپیما توضیح رسمی نداده‌اند.
آنچه فعلا می‌توان با اطمینان بیشتری گفت این است که سفر هیأت روسی صرفا یک پرواز معمولی نبوده است. حضور رئیس اطلاعات نظامی روسیه، درخواست منتسب به آمریکا، مقصد بعدی یعنی ابوظبی و هم‌زمانی با تحولات ایران و سوریه، همگی این سفر را به رویدادی قابل توجه در معادلات امنیتی منطقه تبدیل کرده‌اند؛ اما اینکه محور اصلی مذاکرات تل‌آویو چه بوده، همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.