مهمان کشی | چرا غرق شدن ناو جنگی ایران، برای هند یک بحران سیاسی است؟
یک ناوچه ایرانی که به دعوت هند در رزمایش دریایی چندجانبه زمان صلح شرکت کرده بود، تنها چند روز پس از پایان این رزمایش، توسط یک زیردریایی آمریکایی هدف حمله قرار گرفت و حداقل ۸۴ نفر از خدمه آن کشته شدند.
به گزارش دیروزبان به نقل از نیویورک تایمز ، این حادثه اکنون به یک بحران سیاسی جدی برای هند تبدیل شده است و دهلینو را در موقعیتی دشوار میان ایران، ایالات متحده، اسرائیل و کشورهای خلیج فارس قرار داده است.
دنا؛ میهمان هند در آبهای بینالمللی
ناوچه ایرانی «دنا» همراه با ۴۱ کشتی و نیروی دریایی از بیش از ۷۰ کشور، در رزمایش چندجانبه زمان صلح در سواحل شرقی هند شرکت کرده بود. هدف این رزمایشها تأکید دوباره بر تعهد کشورها به آزادی کشتیرانی و رعایت قوانین دریایی بود. اما تنها چند روز پس از این مراسم، ناو دنا در آبهای بینالمللی در نزدیکی سواحل سریلانکا توسط زیردریایی آمریکا هدف قرار گرفت و بخش عمده خدمه آن کشته شدند.
وزیر خارجه ایران ناو دنا را «میهمان نیروی دریایی هند» خواند و حمله آمریکا را «جنایتی هولناک» توصیف کرد. در حالی که نخستوزیر هند، نارندرا مودی، هنوز اظهارنظر رسمی نکرده است، نیروی دریایی هند اعلام کرد که پیام اضطراری درباره این ناو از سوی نیروی دریایی سریلانکا دریافت شده و در عملیات جستوجو و نجات همکاری کرده است.
بیشتر بخوانید:
اسکورت دریایی؛ روش تازه ترامپ برای جیببُری
سکوت دهلینو و واکنش داخلی
مودی روز پنجشنبه تنها گفت که هند «به حمایت از هر تلاشی برای حل مسالمتآمیز مناقشات ادامه خواهد داد.» اما این سکوت، واکنشهای سیاسی داخلی را برانگیخته است. مالیکارجون خارگه، رئیس حزب کنگره، نخستوزیر را متهم کرد که با بیتفاوتی نسبت به سرنوشت خدمه ناو دنا، «به شکل بیپروا از منافع راهبردی و ملی هند چشمپوشی کرده است.»
در عین حال، شهروندان عادی هند از این حادثه ابراز تاسف کردند. اس. ونکاتش، مسئول پارک دیدنی «کایلاسگیری» نزدیک بندری که ناوگان بینالمللی در آن پهلو گرفته بود، گفت که خدمه ناو دنا چند روز پیش از غرق شدن با استقبال و بازدید از پارک مواجه شدند و برای عکس یادگاری ایستادند.
دریادار بازنشسته آرون کومار سینگ نیز با یادآوری حضور خود در رژه ناوهای ایرانی گفت: «فکر میکنم حالا بیش از نیمی از آنان کشته شدهاند.» او با این حال مقصر اصلی را جنگ دانست و گفت: «هر طرف درگیر میتواند در هر نقطه از آبهای بینالمللی هدف حمله قرار گیرد.»
موضع کارشناسان نظامی
دریادار آرون پراکاش، فرمانده پیشین نیروی دریایی هند، حمله را از نظر اخلاقی مورد انتقاد قرار داد اما اذعان کرد که ممکن است از نظر حقوق بینالملل توجیه داشته باشد! او در گفتوگو با راجدیپ سردسای، روزنامهنگار هندی، گفت: «حتی استقلال راهبردی هم باید بر نوعی اصول اخلاقی استوار باشد.»
استقلال راهبردی، اصل راهنمای سیاست خارجی هند است که کشور را از زمان جنگ سرد در موضعی نسبتا بیطرف نگه داشته است. تلمیز احمد، دیپلمات سابق هند و سفیر پیشین این کشور در عربستان سعودی، امارات و عمان، معتقد است هند باید نقش میانجی صلح میان ایران و کشورهای عربی ایفا کند.
هند میان ایران و خلیج فارس
هند طی سالهای گذشته روابط دوستانهای با ایران داشته و نفت خریداری میکرد و در توسعه بندر چابهار همکاری میکرد. همزمان، دهلینو روابط گرم و موفقی با کشورهای خلیج فارس برقرار کرده و در دوره نخستوزیری مودی، همکاریها با عربستان سعودی و امارات به طور چشمگیری افزایش یافته است.
در همین مدت، هند روابط نزدیک با اسرائیل را نیز گسترش داده است؛ کشوری که منبع تجهیزات نظامی و سرمایهگذاریهای فناورانه برای هند محسوب میشود. مودی در ۲۴ فوریه با سفر به اسرائیل، روابط دهلینو با این کشور را به «شراکت راهبردی ویژه» ارتقا داد و همزمان، با آمریکا توافق تجاری امضا کرد.
با این حال، هند هنوز موضع رسمی در حمایت از آمریکا و اسرائیل در درگیری با ایران اعلام نکرده است. پس از تجربه تنش با واشنگتن به دلیل تعرفهها و اختلافات پیشین بر سر نقش ترامپ در میانجیگری هند و پاکستان، مودی تلاش میکند فضای مانور خود را حفظ کند و از ورود کامل به صفبندیهای منطقهای اجتناب کند.
چالش دیپلماتیک دهلینو
حادثه غرق شدن ناو دنا، هند را در موقعیتی پیچیده قرار داده است؛ جایی که حفظ استقلال راهبردی، روابط دوستانه با ایران، همکاری با کشورهای خلیج فارس و نزدیکی به آمریکا و اسرائیل به طور همزمان به آزمون گذاشته میشود. اکنون دهلینو باید با دقت دیپلماتیک، تعادل میان این روابط را حفظ کند، در حالی که فشار داخلی و بینالمللی برای واکنش به کشته شدن خدمه ناو ایرانی افزایش یافته است.