چرا آمریکا ۱۰۰ تانک جنگی را به اعماق دریا انداخت؟
در نگاه نخست، فرستادن دهها تانک جنگی به اعماق دریا ممکن است تصمیمی عجیب، پرهزینه یا حتی نوعی نابودی تجهیزات نظامی به نظر برسد. اما در سواحل ایالت آلابامای آمریکا، چنین اقدامی نه برای خلاص شدن از ادوات فرسوده، بلکه با هدفی زیستمحیطی و حسابشده انجام شد؛ تلاشی برای ساخت زیستگاههای تازه در بستر دریا و کمک به احیای حیات آبزیان.
به گزارش دیروزبان، این پروژه در سال ۱۹۹۴ اجرا شد؛ زمانی که ۱۰۰ دستگاه تانک M60 بازنشسته، که سالها در زرادخانه ارتش آمریکا و در فضای جنگ سرد به کار گرفته شده بودند، به جای انتقال به مراکز اسقاط، راهی آبهای خلیج مکزیک شدند. این تانکها پس از پایان عمر عملیاتی خود، در چارچوب طرحی موسوم به Reef-Ex به بخشی از یک برنامه محیطزیستی تبدیل شدند؛ برنامهای که هدفش استفاده دوباره از سازههای فلزی برای ایجاد صخرههای مصنوعی بود.
پیش از غرق کردن این خودروهای زرهی، مرحلهای حساس و ضروری انجام شد. همه سوختها، روغنها، قطعات آلاینده و هرگونه ماده خطرناک از داخل تانکها خارج شد تا حضور آنها در دریا تهدیدی برای اکوسیستم ایجاد نکند. پس از این پاکسازی کامل، تانکها به نقاطی با عمق حدود ۲۱ تا ۳۳ متر منتقل و روی بستر دریا مستقر شدند؛ جایی که قرار بود نقشی کاملا متفاوت از گذشته خود ایفا کنند.
از میدان جنگ تا زیستگاه دریایی
دلیل اصلی اجرای این طرح، شرایط خاص بستر دریا در بخشهایی از خلیج مکزیک بود. در بسیاری از این مناطق، کف دریا صاف، یکنواخت و فاقد ساختارهای طبیعی کافی برای پناه گرفتن و رشد گونههای دریایی است. در چنین محیطی، ماهیان و دیگر آبزیان با کمبود فضا برای زندگی، تخمریزی و حفاظت از خود روبهرو میشوند.
بدنه فولادی تانکها، پس از استقرار در آب، بهتدریج با جلبکها، اسفنجهای دریایی، صدفها و دیگر موجودات چسبنده پوشیده شد. همین روند، آنها را به سازههایی زنده و پویا در دل دریا تبدیل کرد. در اطراف این تانکها، گونههای مختلفی از آبزیان از جمله اسنپر، گروپر، خرچنگها و بارناکِلها ساکن شدند و فضایی شکل گرفت که اکنون بیشتر به یک اکوسیستم فعال شباهت دارد تا گورستانی از تجهیزات جنگی.
سود همزمان برای طبیعت و اقتصاد
کارشناسان معتقدند این پروژه تنها یک اقدام نمادین نبوده، بلکه آثار ملموسی بر تنوع زیستی، صنعت ماهیگیری و گردشگری دریایی داشته است. افزایش جمعیت ماهیان در اطراف این صخرههای مصنوعی، به نفع ماهیگیران محلی تمام شده و در عین حال، این منطقه را به مقصدی جذاب برای غواصان حرفهای و علاقهمندان به ماجراجویی زیر آب تبدیل کرده است.
ایده استفاده از تجهیزات نظامی بازنشسته برای ایجاد صخره مصنوعی، محدود به آمریکا نیست. در سالهای گذشته، کشورهای مختلف از کشتیهای فرسوده، هواپیماها، خودروهای زرهی و حتی واگنهای قطار برای ساخت زیستگاههای دریایی بهره گرفتهاند. با این حال، متخصصان تأکید میکنند موفقیت چنین طرحهایی کاملاً وابسته به رعایت دقیق استانداردهای زیستمحیطی است؛ زیرا هرگونه سهلانگاری در پاکسازی مواد آلاینده میتواند به دریا آسیب بزند.
اکنون، بیش از سه دهه پس از اجرای این پروژه، تانکهایی که زمانی برای نبرد طراحی شده بودند، در سکوت اعماق دریا به خانه هزاران موجود دریایی تبدیل شدهاند. این دگرگونی، نمونهای کمسابقه از تغییری معنادار است: تبدیل ابزارهای جنگ به بستری برای تداوم زندگی.