چرا دکمه پیراهن مردان سمت راست و زنان سمت چپ است؟
شاید تا امروز به این موضوع فکر نکرده باشید، اما کافی است پیراهن یک زن و یک مرد را کنار هم بگذارید تا متوجه تفاوتی قدیمی شوید: دکمه‌های پیراهن مردان معمولا در سمت راست و دکمه‌های لباس زنان در سمت چپ قرار دارند. در حالی که مرز میان مد زنانه و مردانه روزبه‌روز کمرنگ‌تر می‌شود، این تفاوت همچنان در لباس‌ها باقی مانده است. اما دلیل آن چیست؟
به گزارش دیروزبان، هیچ توضیح تاریخی قطعی برای این تفاوت وجود ندارد، اما یکی از رایج‌ترین نظریه‌ها به دوران رنسانس و سپس عصر ویکتوریایی بازمی‌گردد.
در آن دوره، زنان طبقات مرفه لباس‌های پیچیده‌ای شامل کرست، زیرپوش و چندین لایه لباس می‌پوشیدند و اغلب برای لباس پوشیدن به کمک خدمتکار نیاز داشتند. از آنجا که بیشتر خدمتکاران راست‌دست بودند و روبه‌روی فرد قرار می‌گرفتند، قرار گرفتن دکمه‌ها در سمت چپ لباس زن، که از دید خدمتکار در سمت راست قرار می‌گرفت، کار بستن لباس را آسان‌تر می‌کرد.
در مقابل، مردان معمولا خودشان لباس می‌پوشیدند و دکمه‌های لباسشان در سمت راست قرار گرفت. این تفاوت به‌تدریج با گسترش تولید صنعتی لباس به یک استاندارد تبدیل شد؛ حتی زمانی که دلیل اولیه آن دیگر کاربرد چندانی نداشت. با این حال، شواهد تاریخی کافی برای اثبات این نظریه وجود ندارد.
پای شمشیر هم به میان آمده است
نظریه دیگری منشأ این تفاوت را به لباس‌های نظامی و استفاده مردان از شمشیر مرتبط می‌داند. شمشیر معمولا در سمت چپ بدن قرار می‌گرفت تا فرد بتواند با دست راست آن را بیرون بکشد. بر اساس این فرضیه، نوع قرارگیری دکمه‌های لباس مردانه باعث می‌شد دسته شمشیر هنگام حرکت با شکاف لباس گیر نکند.
بیشتر بخوانید:
از لباس شب به شلوار اداری؛ دو بانوی اول با دو استایل عجیب
بازگشت چشمگیر ستاره زیبای هالیوود به هفته مد میلان
از کاپشن ریاست‌جمهوری تا جدول جذابیت؛ مسعود پزشکیان در رتبه یازدهم «جذاب‌ترین رهبران جهان»!
شیک‌پوشی برژیت مکرون در استقبال از رئیس جمهور ویتنام سوژه شد
حتی برای لباس زنان نیز توضیح مشابهی مطرح شده است. گفته می‌شود زنانی که سوارکاری به شیوه پهلو انجام می‌دادند و هر دو پا را در یک سمت اسب قرار می‌دادند، ممکن است برای محافظت بیشتر در برابر باد از الگوی متفاوتی برای بستن لباس استفاده کرده باشند.
از شیردهی تا ناپلئون؛ نظریه‌های عجیب‌تر
نظریه‌های دیگری نیز درباره این تفاوت وجود دارد؛ از جمله اینکه طراحی لباس زنان با هدف آسان‌تر شدن شیردهی انجام شده است. حتی نام ناپلئون نیز در برخی روایت‌ها مطرح شده است. با این حال، این فرضیه‌ها پشتوانه تاریخی محکمی ندارند و نمی‌توانند منشأ قطعی این سنت را مشخص کنند.
آیا این تفاوت در حال پایان است؟
نکته جالب این است که این سنت مدت‌ها پس از از بین رفتن شرایطی که احتمالا باعث شکل‌گیری آن شده‌اند، همچنان باقی مانده است. برخی طراحان مد اکنون این سؤال را مطرح می‌کنند که چرا باید چنین تفاوتی حفظ شود.
«سیمونه بلوتی»، مدیر خلاقیت جیل ساندر، بر قدرت عادت در صنعت مد تأکید کرده و معتقد است بسیاری از قواعد تنها به این دلیل ادامه پیدا می‌کنند که سال‌هاست به آنها عادت کرده‌ایم.
در همین مسیر، «لوئیز تروتر» در بوتگا ونتا تصمیم گرفته دکمه برخی پیراهن‌ها و کت‌ها را به سمت راست منتقل کند؛ یعنی همان سمتی که به‌طور سنتی با لباس مردانه شناخته می‌شود. از نگاه او، وقتی یک پیراهن یا کت اساساً از لباس مردانه گرفته شده، دلیلی ندارد طراحی آن برای زنان متفاوت باشد.
مد بدون جنسیت؛ دکمه‌ها هنوز مسئله‌اند
برندهای «بدون جنسیت» نیز در حال بازنگری این سنت هستند. برخی از آنها برای تمام لباس‌ها یک جهت واحد انتخاب کرده‌اند و برخی دیگر بسته به مدل، دکمه‌ها را در سمت راست یا چپ قرار می‌دهند.
بنابراین، دکمه‌های پیراهن شاید در ظاهر جزئی کوچک و کم‌اهمیت باشند، اما داستان آنها بازتابی از تاریخ، نقش‌های جنسیتی و عادت‌های قدیمی در صنعت مد است؛ سنتی که شاید در آینده نه‌چندان دور، دیگر ضرورتی برای ادامه آن وجود نداشته باشد.