آیفون ۱۸ هست؛ دارو نیست! | تجارت لاکچری و حراجِ جان | اولویتبندی معکوس در بازار ایران
در حالی که کمتر از دو هفته از رونمایی رسمی «آیفون ۱۸» در ایالات متحده میگذرد، ویترین فروشگاههای خیابان جمهوری و پاساژهای پایتخت، مملو از این محصول لوکس آمریکایی است. دستگاههایی که گویی از مرزهای تحریم عبور کردهاند و با سرعتی باورنکردنی در شبکه توزیع و رجیستری جای گرفتهاند. اما در سوی دیگر این میدان، بیمارانی که در جستجوی داروهای حیاتی یا مکملهای خاص برای بیماریهای مزمن هستند، با جمله تکراری «موجود نیست» مواجه میشوند.
به گزارش دیروزبان، اینکه چگونه یک کالای مصرفی و لوکس، آن هم با برچسب «ساخت آمریکا»، با وجود تمامی محدودیتهای تجاری، به راحتی از گمرک میگذرد و در کسری از زمان رجیستر میشود، پرسشی است که افکار عمومی را به شدت درگیر کرده است. این جریان نقدینگی و مدیریت لجستیک، نشان میدهد که «ارادهای» برای واردات وجود دارد. وقتی برای آیفون، ارز تأمین میشود، شبکه توزیع شکل میگیرد و مجوزهای قانونی رجیستری صادر میشود، این پیام ناخودآگاه به جامعه مخابره میگردد که «تحریم» یک مفهوم منعطف است؛ منعطف برای کسانی که احتمالا متصلاند.
اما وقتی نوبت به دارو میرسد، روایت کاملا متفاوت است. اینجا «تحریم» سدی نفوذناپذیر جلوه داده میشود. مسئولان از کمبود منابع ارزی سخن میگویند، از مشکلاتی که انتقال پول ایجاد میکند گله دارند و سایه جنگ و تنشهای منطقهای را عاملی برای عدم ورود دارو معرفی میکنند. این دوگانگی در روایتگری، بیش از آنکه منطق اقتصادی داشته باشد، بوی «بیعدالتی ساختاری» میدهد.
مافیای سود و بازار سیاه
تجربه دهههای اخیر در اقتصاد ایران نشان داده است که هرجا «کمیابی» ساخته میشود، «مافیا» متولد میشود. وقتی واردات دارو به دلیل بروکراسیهای پیچیده و کندی در تخصیص ارز به تعویق میافتد، بازار سیاه داروهای کمیاب شکل میگیرد؛ بازاری که قیمتهای نجومیاش، مستقیما از جیب بیمار و خانوادههای مضطرب پرداخت میشود.
بیشتر بخوانید:
پشت پرده کمبود دارو | از ۲۶۷ همت بدهی تا خطر کمبود دارو؛ چه بر سر بازار میآید؟
تنها بیا با عشقت برگرد! | در ایونتهای شبانه بچه پولدارهای بالاشهر چه میگذرد؟
اقدام عجیب گمرک؛ انتشار فهرست قیمت مشروبات الکلی خارجی | از آبجوی ۴۲۰ هزار تومانی تا بطری ۳۱ میلیونی
آرامش با دیازپام ده | مصرف داروهای آرامبخش در ایران ۹۰۰ درصد بیشتر شد
سؤال اینجاست: اگر برای کالای لوکس راه باز است، چرا برای داروی ضروری بیمارِ تالاسمی، سرطانی یا بیماران خاص، این راه مسدود است؟ آیا میتوان پذیرفت که واردات آیفون با مدیریت تجاری پیچیده ممکن باشد، اما مدیریت واردات دارو با جان مردم، آنقدر ناتوان باشد که نتواند از حداقلهای تحریم عبور کند؟
اولویتبندی وارونه
این وضعیت نشاندهنده یک «اولویتبندی وارونه» در حکمرانی اقتصادی است. جامعه انتظار دارد در شرایطی که محدودیتهای منابع وجود دارد، اولویت اول، امنیت سلامت و معیشت باشد. اما وقتی میبینیم که کالای آمریکایی در صدر اولویتهای رجیستری قرار دارد، نمیتوان به راحتی محدودیتها را باور کرد.
این تناقض، اعتماد عمومی را هدف قرار داده است. مردم دیگر نمیتوانند بپذیرند که برای یک کالای لوکس، کانال مالی و لجستیکی باز است، اما برای دارویی که حیات یک انسان به آن وابسته است، بهانههایی تراشیده شود. این وضعیت، بیش از آنکه ناشی از فشارهای بیرونی باشد، گویای نفوذ جریانهایی است که منافعشان در ایجاد بازار سیاه و سوداگریهای لوکس نهفته است.