واقعیت پشت یک اظهارنظر جنجالی
آیا ترامپ در سازمان ملل ایران را به حمله هستهای تهدید کرد؟
سخنان دونالد ترامپ، در هشتاد و یکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل درباره ایران، موجی از واکنشها را در فضای سیاسی و رسانهای به دنبال داشت.
به گزارش دیروزبان ترامپ از یکسو بار دیگر بر جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای تأکید کرد و از سوی دیگر گفت با یک «تصمیم بزرگ» درباره ابران روبهروست؛ توافقی برای بازسازی ایران یا «نابودی آن»!
همین همنشینیِ سخنان درباره برنامه هستهای ایران با تهدید به «نابودی» آن باعث شد برخی کاربران و نهادهای فعال در حوزه امنیت هستهای، سخنان ترامپ را تهدیدی اتمی تفسیر کنند.
ترامپ دقیقا چه گفت؟
ترامپ در بخش مربوط به ایران ابتدا مدعی شد که عملیات نظامی آمریکا برنامه هستهای ایران را از بین برده و تأکید کرد واشنگتن اجازه نخواهد داد تهران به سلاح هستهای دست پیدا کند.
بیشتر بخوانید:
زن ایرانی که بر سر اسکات بسنت فریاد زد | ایزابلا جاویدان کیست؟
از توقف پروازهای ایرانی تا خلعسلاح مقاومت؛ آیا موضع عراق در قبال تهران تغییر کرده است؟
ماجرای ایران روی میز بحث | ترامپ چارهای جز دادن ۳ امتیاز به شی جینپینگ ندارد
او سپس درباره خطر دستیابی ایران به بمب هستهای سخن گفت و هشدار داد چنین وضعیتی میتواند تهدیدی برای کشورهای منطقه و آمریکا ایجاد کند.
ترامپ چند دقیقه بعد، بحث را به آینده جنگ و احتمال توافق با تهران کشاند و گفت با یک «تصمیم بزرگ» روبهروست: اینکه توافقی با ایران حاصل شود که به این کشور اجازه بازسازی بدهد یا اینکه ایران را «نابود» کند.
پس تعبیر «تهدید هستهای» از کجا آمد؟
بخشی از واکنشها به دلیل کنار هم قرار گرفتن دو موضوع در سخنرانی ترامپ شکل گرفت: برنامه هستهای ایران و تهدید به نابودی آن.
برخی ناظران معتقدند قرار گرفتن این دو موضوع در یک سخنرانی میتواند چنین برداشتی ایجاد کند که «نابودی» مورد اشاره ترامپ ممکن است شامل گزینههای نظامی بسیار گسترده باشد.
اتحادیه دانشمندان نگران آمریکا، از جمله سازمانهایی که درباره خطر جنگ هستهای و سیاست تسلیحات هستهای تحقیق میکند، سخنان ترامپ را «تهدید ضمنی» به استفاده از نیروی هستهای علیه ایران توصیف کرده است. این تعبیر اما برداشت این سازمان از سخنان ترامپ است، نه عبارتی که ترامپ در سخنرانی خود به زبان آورده باشد.
سابقه اظهارات ترامپ درباره گزینه هستهای
این موضوع البته در خلأ مطرح نشده است. ترامپ در ماههای گذشته بارها درباره برنامه هستهای ایران و ضرورت جلوگیری از دستیابی تهران به بمب اتم سخن گفته است.
در اوایل سپتامبر نیز وقتی از او درباره احتمال استفاده از سلاح هستهای علیه ایران پرسیده شد، ترامپ گفت چنین گزینهای را منتفی میداند و دلیلی برای استفاده از آن نمیبیند. او در همان مقطع تأکید کرد ایران از نظر نظامی شکست خورده و پرسش درباره بمباران اتمی را رد کرد.
در مقابل، در هفتههای اخیر برخی چهرههای سیاسی آمریکایی ادعاهایی درباره بحث استفاده از سلاح هستهای علیه ایران مطرح کردهاند، اما برای بخشی از این ادعاها سند عمومی ارائه نشده است.
واکنش تهران و بحث خروج از NPT
سخنان ترامپ در ایران نیز با واکنش روبهرو شد. ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، اظهارات او را تلاشی برای تبلیغات داخلی دانست و اعلام کرد نیروهای مسلح برای وارد کردن «ضربات غیرقابلپیشبینی» آمادهاند
همزمان، بحث درباره احتمال خروج ایران از پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای، یا NPT، بار دیگر در فضای سیاسی کشور مطرح شده است. شماری از نمایندگان مجلس از طرح خروج از این پیمان سخن گفتهاند؛ با این حال، مقامهای ایرانی اعلام کردهاند که تصمیم رسمی برای خروج از NPT اتخاذ نشده است.
آنچه اکنون در فضای سیاسی دیده میشود، افزایش بحث درباره تغییر احتمالی سیاست هستهای ایران است، نه اعلام رسمی تغییر دکترین یا تصمیم قطعی برای ساخت سلاح هستهای.
مرز میان تهدید و تفسیر
سخنان ترامپ در سازمان ملل بدون تردید لحن تندی درباره ایران داشت با این حال، تبدیل این تهدید نظامی به «تهدید صریح به حمله هستهای» نیازمند شواهدی فراتر از متن سخنرانی است.
از سوی دیگر، چند ساعت پس از سخنرانی، ترامپ اعلام کرد نمایندگان آمریکا و ایران در نیویورک با یکدیگر دیدار کردهاند؛ موضوعی که نشان میدهد همزمان با تهدیدهای علنی، کانالهای دیپلماتیک نیز همچنان فعال بودهاند.
بنابراین دقیقترین توصیف از سخنان ترامپ این است: او ایران را به نابودی تهدید کرد، اما در سخنرانی سازمان ملل صراحتا ایران را به حمله هستهای تهدید نکرد. تعبیر «تهدید هستهای» بیشتر از تفسیر و نگرانی برخی ناظران و سازمانهای فعال در حوزه امنیت هستهای ناشی شده است.