روایت یک برقدزدی
یک سوم برق تهران خرج بیتکوین میشود! | سود دلاری از خاموشی خانه مردم!
در سالهای اخیر، همزمان با تشدید ناترازی برق در ایران، استخراج غیرمجاز رمزارز به یکی از عوامل فشار بر شبکه تبدیل شده است.
به گزارش دیروزبان گزارش تازه مرکز پژوهشهای مجلس نشان میدهد توان مصرفی استخراج رمزارز در کشور، بدون احتساب موارد مرتبط با اینترنت ماهوارهای، حدود ۹۳۰ تا ۱۲۰۰ مگاوات برآورد میشود؛ رقمی که در چهار ماه گرم سال، معادل حدود ۱۴ درصد از ناترازی انرژی برق و ۶ درصد از ناترازی توان است.
ماینرها چقدر برق مصرف میکنند؟
مرکز پژوهشهای مجلس برای برآورد مصرف برق استخراج رمزارز از دو روش اصلی استفاده کرده است؛ بررسی سهم ایران از هشریت جهانی و تحلیل تغییرات بار شبکه هنگام قطعی سراسری اینترنت.
بر اساس روش نخست، هشریت ایران در سالهای اخیر حدود ۶ تا ۱۰ اگزاهش بر ثانیه بوده و با فرض فعالیت ۱۰ اگزاهش، مصرف برق ماینرها بین ۱۰۳۷ تا ۱۱۵۰ مگاوات تخمین زده میشود.
بیشتر بخوانید:
پشت پرده خاموشیها | فقر انرژی به زندگی ایرانیها رسید
چرا بیتکوین در رقابت با طلا برنده شد؟ | طلا هنوز خریدار دارد، اما بیتکوین سریعتر میتازد
اقتصاد زیر فشار محاصره؛ آیا یک شوک بیسابقه در راه است؟
خبر مهم برای کارگران؛ توافق اولیه برای افزایش دوباره حقوق
روش دوم بر پایه این واقعیت استوار است که دستگاههای استخراج برای فعالیت به اینترنت و برق پیوسته نیاز دارند. بررسی قطعی اینترنت دیماه ۱۴۰۴ که به دلیل شرایط زمستانی امکان تحلیل دقیقتری داشته، نشان داده است که پس از قطع اینترنت، حدود ۹۲۷ مگاوات از بار پایه شبکه کاهش یافته است. مرکز پژوهشها این رقم را مبنای اصلی برآورد خود قرار داده است.
معادل یکپنجم ظرفیت خورشیدی کشور
مصرف ۱۲۰۰ مگاواتی ماینرها از نظر توان لحظهای تقریباً هماندازه ظرفیت یک نیروگاه بزرگ است. در مقایسهای دیگر، با توجه به ظرفیت حدود ۵۴۹۱ مگاواتی نیروگاههای خورشیدی نصبشده، این میزان مصرف معادل حدود ۲۲ درصد ظرفیت خورشیدی کشور است.
اگر مصرف ۹۲۷ مگاواتی را مبنا قرار دهیم، ماینرها در هر ماه حدود ۷۰۰ میلیون کیلوواتساعت برق مصرف میکنند. این رقم در تابستان، زمانی که شبکه با بیشترین فشار مواجه است، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
۱۴ درصد از کسری انرژی تابستان
ناترازی توان در اوج تقاضای تابستان ۱۴۰۴ حدود ۱۴۷۰۰ مگاوات بوده است. بنابراین مصرف ۹۲۷ مگاواتی ماینرها حدود ۶ درصد این ناترازی را تشکیل میدهد. اما چون استخراج رمزارز فعالیتی شبانهروزی است، اثر آن در مجموع مصرف انرژی بیشتر دیده میشود.
برآورد مرکز پژوهشها نشان میدهد مصرف سالانه این بخش حدود ۸.۵ میلیارد کیلوواتساعت است؛ رقمی که معادل حدود ۱۴ درصد کسری ماهانه انرژی برق کشور در دوره اوج مصرف تابستانی عنوان شده است.
هزینهای ۱.۵ میلیارد دلاری
مسئله فقط فشار بر شبکه برق نیست. بر اساس این گزارش، برای تأمین انرژی مورد نیاز ماینرها سالانه حدود ۲.۱ میلیارد مترمکعب سوخت معادل گاز لازم است. با توجه به استفاده نیروگاههای حرارتی از سوخت مایع و قیمت وارداتی گازوئیل، هزینه سوخت مورد نیاز برای این میزان تولید برق حدود ۱.۵ میلیارد دلار در سال برآورد شده است.
به این هزینه باید خسارت ناشی از محدودیت برق صنایع، کاهش تولید و آثار خاموشی بر خانوارها را نیز اضافه کرد؛ هزینههایی که مستقیماً در رقم ۱.۵ میلیارد دلار محاسبه نشدهاند.
کشف بیش از ۳۳۶ هزار دستگاه ماینر
طبق دادههای توانیر، از سال ۱۳۹۸ تا پایان شهریور ۱۴۰۵، در مجموع ۳۳۶ هزار و ۸۲۶ دستگاه ماینر غیرمجاز کشف شده است. بیشترین میزان کشفیات مربوط به سال ۱۴۰۰ با بیش از ۱۱۰ هزار دستگاه بوده و در شش ماهه نخست ۱۴۰۵ نیز بیش از ۱۴ هزار دستگاه کشف شده است.
در برخی شهرکهای صنعتی نیز استفاده غیرمجاز از برق برای استخراج رمزارز گزارش شده است. از جمله در شهرک صنعتی بهبهان، چند مرکز استخراج شناسایی شده که در مجموع هزاران دستگاه در آنها فعال بودهاند. با این حال، بخشی از اعداد مطرحشده درباره کشفیات شهرکهای صنعتی هنوز از سوی مراجع رسمی تأیید نشده است.
چرا استخراج غیرمجاز همچنان جذاب است؟
عامل اصلی، اختلاف میان درآمد استخراج و هزینه برق است. تعرفههای پایین برق در بخشهایی مانند کشاورزی، صنعتی و برخی مصارف عمومی میتواند استخراج را اقتصادی کند؛ بهویژه زمانی که برق به شکل غیرمجاز و یارانهای مصرف شود.
مرکز پژوهشهای مجلس تأکید دارد مقابله با این پدیده صرفا با روشهای سنتی امکانپذیر نیست. استفاده از تحلیل هوشمند الگوی مصرف، بررسی تلفات غیرفنی شبکه، پایش فیدرها و تطبیق دادههای مصرف برق با ترافیک اینترنت میتواند شناسایی مراکز غیرمجاز را دقیقتر کند.
در نهایت، گزارش مجلس نشان میدهد استخراج غیرقانونی رمزارز علت اصلی ناترازی برق ایران نیست، اما یک مصرف دائمی و قابلتوجه است که در شرایط اوج تقاضا، فشار مضاعفی بر شبکه وارد میکند و هزینه آن در نهایت میتواند به شکل یارانه انرژی، محدودیت برق صنایع و خاموشی، بر دوش کل اقتصاد و خانوارها قرار گیرد.