نصب ۲۵۰ دوربین جدید در مرکز تهران
طرح ترافیک تهران زیرورو می‌شود | هرچه بیشتر رانندگی کنید، بیشتر پول می‌دهید
شهرداری تهران در حال آماده‌سازی زیرساخت‌های لازم برای تغییر شیوه محاسبه عوارض طرح ترافیک است؛ تغییری که بر اساس آن، میزان پیمایش خودروها، سطح آلایندگی و شرایط ترافیکی معابر در تعیین هزینه تردد نقش بیشتری خواهد داشت.
به گزارش دیروزبان، با اجرای این طرح، قرار است خودروها به‌جای پرداخت عوارض صرفا بر مبنای ورود و خروج از محدوده، متناسب با میزان استفاده از معابر مشمول هزینه شوند. با این حال، اجرای کامل این تغییرات به تکمیل زیرساخت‌های نظارتی و نصب دوربین‌های جدید وابسته است.
از طرح زوج و فرد تا کنترل آلودگی هوا
طرح ترافیک تهران از سال ۱۳۵۸ با هدف کاهش ازدحام خودروها در مرکز شهر آغاز شد و در طول دهه‌های گذشته بارها تغییر کرد. در ابتدا، تمرکز اصلی بر ایجاد مسیرهای ویژه حمل‌ونقل عمومی بود، اما در ادامه محدودیت‌هایی برای خودروهای شخصی در نظر گرفته شد و محدوده اجرای طرح نیز گسترش یافت.
اجرای طرح زوج و فرد از سال ۱۳۸۴ یکی از مهم‌ترین تغییرات در مدیریت ترافیک پایتخت بود. پس از آن، طرح کاهش آلودگی هوا یا LEZ مطرح شد که در آن، خودروها بر اساس میزان آلایندگی دسته‌بندی می‌شدند. با وجود اجرای بخش‌هایی از این برنامه، کنترل معاینه فنی به مهم‌ترین بخش باقی‌مانده آن تبدیل شد.
در سال ۱۳۹۸ نیز محدوده زوج و فرد با طرح کنترل آلودگی هوا جایگزین شد. بر اساس مقررات آن زمان، خودروها فارغ از زوج یا فرد بودن پلاک می‌توانستند در هر فصل، ۲۰ روز در این محدوده تردد کنند و برای استفاده بیشتر از سهمیه، باید عوارض پرداخت می‌کردند. با این حال، مسئله ترافیک و آلودگی هوای تهران همچنان پابرجا ماند.
عوارض شناور؛ هزینه بیشتر برای پیمایش بالاتر
ایده بازنگری در شیوه محاسبه عوارض از سال ۱۴۰۲ مطرح شد. در مدل پیشنهادی، علاوه بر میزان آلایندگی خودروها، مسافت طی‌شده، مدت تردد و وضعیت ترافیکی معابر نیز در محاسبه هزینه نهایی تأثیر خواهد داشت.
منطق این تغییر آن است که میزان استفاده خودروها از شبکه معابر یکسان نیست. ممکن است خودرویی وارد محدوده طرح ترافیک شود و بیشتر زمان خود را در محل پارک بگذراند، در حالی که خودروی دیگری مسافت بیشتری را در خیابان‌های پرتردد طی کند. در شیوه فعلی، این تفاوت لزوماً به شکل متناسبی در عوارض منعکس نمی‌شود.
پوریا علیمردانی، مدیرعامل سازمان حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری تهران، پیش‌تر اعلام کرده بود که هدف مدیریت شهری، حرکت به سمت دریافت عوارض متناسب با مسافت طی‌شده در محدوده طرح ترافیک است. بر این اساس، نرخ عوارض می‌تواند با توجه به زمان و مکان تردد نیز تغییر کند؛ به‌طوری که استفاده از معابر پرترافیک یا آلوده‌تر هزینه بیشتری داشته باشد.
نصب ۲۵۰ دوربین جدید در مرکز تهران
اجرای این برنامه به زیرساخت‌های دقیق‌تری برای ثبت تردد خودروها نیاز دارد. به گفته مدیرعامل سازمان حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری تهران، مطالعات جدیدی برای بازنگری در ساختار طرح در جریان است و اقدامات لازم برای فراهم‌کردن زیرساخت‌های اجرایی نیز آغاز شده است.
بر اساس اعلام این مقام مسئول، حدود ۲۵۰ دوربین دیگر برای تکمیل زیرساخت‌های نظارتی در محدوده مرکزی تهران مورد نیاز است. تأمین و نصب این تجهیزات قرار است امکان ثبت دقیق‌تر ترددها و اجرای شیوه جدید محاسبه عوارض را فراهم کند. پیش‌بینی اعلام‌شده در گزارش تسنیم این است که اجرای این تغییرات احتمالا در سال آینده امکان‌پذیر شود.
در عین حال، محدوده فعلی طرح ترافیک قرار نیست در چارچوب این تغییرات دستخوش تحول شود. گسترش محدوده طرح به بزرگراه‌ها و مناطق دیگر نیز همچنان در مرحله مطالعه قرار دارد و تصمیم‌گیری درباره آن به ارزیابی آثار احتمالی بر ترافیک شهری وابسته است.
آیا طرح جدید به کاهش ترافیک کمک می‌کند؟
تغییر شیوه دریافت عوارض با هدف ایجاد تناسب بیشتر میان میزان استفاده از معابر و هزینه تحمیل‌شده به شبکه حمل‌ونقل شهری دنبال می‌شود. با این حال، موفقیت آن تنها به نحوه محاسبه عوارض وابسته نیست؛ دقت سامانه‌های ثبت تردد، شفافیت تعرفه‌ها و امکان دسترسی شهروندان به اطلاعات هزینه‌ها نیز اهمیت دارد.
از سوی دیگر، افزایش هزینه تردد به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که حجم ترافیک و آلودگی هوا کاهش یابد. میزان دسترسی شهروندان به حمل‌ونقل عمومی و کیفیت خدمات مترو و اتوبوس نیز در انتخاب شیوه سفر مؤثر است. بنابراین، نتیجه نهایی طرح جدید زمانی مشخص خواهد شد که جزئیات اجرایی آن اعلام و آثارش بر الگوی تردد خودروها ارزیابی شود.