کاهش تولید؛ افزایش قیمت!
معادله عجیب خودروسازی | درخواست افزایش ۲۵ درصدی قیمت از سوی خودروسازان!
در حالی که گزارش‌های غیررسمی از درخواست افزایش ۲۵ درصدی قیمت کارخانه‌ای محصولات یکی از خودروسازان حکایت دارد، آمارهای تولید نشان می‌دهد صنعت خودرو ایران در نیمه نخست سال جاری با کاهش قابل‌توجه تیراژ مواجه شده است.
به گزارش دیروزبان، این وضعیت بار دیگر پرسش‌هایی درباره اثربخشی سیاست قیمت‌گذاری و دلایل ناتوانی خودروسازان در افزایش عرضه، حتی پس از بالا رفتن قیمت محصولات، مطرح کرده است.
افزایش قیمت خودرو در سال جاری به مطالبه‌ای تکرارشونده تبدیل شده است. با این حال، برخلاف توجیهی که در سال‌های گذشته برای اصلاح قیمت‌ها مطرح می‌شد، افزایش درآمد خودروسازان تاکنون به رشد تولید منجر نشده است. درخواست تازه برای افزایش ۲۵ درصدی قیمت نیز هنوز از سوی مرجع رسمی تأیید یا تکذیب نشده است.
افت تولید همزمان با افزایش قیمت
آمارهای منتشرشده در سامانه کدال نشان می‌دهد تولید خودروهای سواری در سه خودروساز بزرگ کشور طی شش‌ماهه نخست سال کاهش یافته است. بر این اساس، تولید ایران‌خودرو ۲۳ درصد، سایپا ۴۳ درصد و پارس‌خودرو ۶۰ درصد افت کرده است. به این ترتیب، بازار خودرو با شرایطی روبه‌روست که در آن قیمت‌های کارخانه‌ای افزایش می‌یابد، اما حجم تولید و عرضه کوچک‌تر می‌شود.
بیشتر بخوانید:
فاجعه قدرت خرید خودرو | با حقوق ۲۴ میلیون، خرید ارزان‌ترین خودرو چند سال طول می‌کشد؟
چرا ایران‌خودرو و سایپا دوباره تحریم شدند؟ | تجارت ایران در محاصره مسیرهای پرهزینه
جزئیات قانون جدید کارت سوخت؛ سهمیه بنزین ۳۰۰۰ تومانی می‌سوزد؟
۳ هزار کامیون ایرانی پشت مرز | ماجرای کامیون‌های گرفتار در مرز پاکستان چیست؟
در گذشته، افزایش قیمت کارخانه‌ای با این استدلال توجیه می‌شد که بهبود درآمد شرکت‌ها می‌تواند زیان انباشته را جبران کند، نقدینگی موردنیاز را تأمین کند و زمینه افزایش تولید را فراهم آورد. اما اکنون به نظر می‌رسد بخش مهمی از درآمد حاصل از افزایش قیمت، صرف پوشش تورم نهاده‌های تولید، هزینه‌های جاری و تأمین مالی می‌شود؛ عواملی که امکان سرمایه‌گذاری برای توسعه ظرفیت تولید را محدود می‌کنند.
قطعات خارجی و محدودیت نقدینگی
حسن کریمی سنجری، کارشناس صنعت خودرو، معتقد است کارکرد افزایش قیمت در شرایط فعلی تغییر کرده است. به گفته او، خودروسازان بیش از آنکه با افزایش قیمت به دنبال توسعه تولید باشند، تلاش می‌کنند هزینه‌های سربار و افزایش بهای مواد اولیه و قطعات را جبران کنند.
او اختلال در تأمین قطعات و مجموعه‌های وارداتی را یکی از عوامل اصلی افت تولید می‌داند؛ مشکلی که با ایجاد وقفه در خطوط مونتاژ و تولید، توان عملیاتی شرکت‌ها را کاهش می‌دهد. در چنین شرایطی، حتی افزایش قیمت فروش نیز لزوماً به افزایش تعداد خودروهای تولیدی منجر نمی‌شود، زیرا محدودیت اصلی در دسترسی به عوامل تولید همچنان پابرجاست.
نقش انحصار در بازار خودرو
مصطفی پوردهقان، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس، ریشه بخشی از مشکلات صنعت خودرو را در ساختار انحصاری بازار جست‌وجو می‌کند. به اعتقاد او، هنگامی که بازار برای دهه‌ها در اختیار دو خودروساز بزرگ بوده، امکان کاهش تولید و افزایش قیمت به‌طور همزمان فراهم می‌شود؛ وضعیتی که در بازار رقابتی دشوارتر خواهد بود.
پوردهقان همچنین به حمایت‌های طولانی‌مدت دولتی از خودروسازان اشاره می‌کند و می‌گوید استدلال‌های هزینه‌ای شرکت‌ها، هرچند ممکن است از نظر حسابداری قابل بررسی باشد، لزوماً نشان نمی‌دهد که هزینه تولید خودرو در مقایسه با بازارهای رقابتی و برندهای جهانی نیز به همان اندازه بالاست.
کاهش عرضه و فشار بر مصرف‌کننده
سهراب دل‌انگیزان، استاد دانشگاه، نیز اختلال در تأمین عوامل تولید و محدودیت عرضه را از دلایل افزایش قیمت‌ها می‌داند. به گفته او، آسیب به زیرساخت‌ها و بخش‌هایی از زنجیره فولاد، دسترسی خودروسازان به نهاده‌های موردنیاز را محدود کرده و امکان افزایش تولید را کاهش داده است.
دنیای اقتصاد در این باره می‌نویسد، کاهش عرضه از یک سو پاسخگویی به تقاضای انباشته بازار را دشوارتر می‌کند و از سوی دیگر، فشار افزایشی بر قیمت‌ها وارد می‌سازد. در نتیجه، مسئله صنعت خودرو صرفاً به میزان افزایش قیمت کارخانه‌ای محدود نیست؛ بلکه مجموعه‌ای از مشکلات در تأمین قطعات، نقدینگی، بهره‌وری و ساختار رقابتی بازار، توان تولید را تحت تأثیر قرار داده است.
تداوم این وضعیت نشان می‌دهد افزایش قیمت به‌تنهایی راه‌حل بحران خودروسازی نیست. اگر اصلاح قیمت‌ها با بهبود زنجیره تأمین، افزایش بهره‌وری، مدیریت هزینه‌ها و تقویت رقابت همراه نشود، ممکن است هزینه بیشتری به مصرف‌کننده تحمیل کند، بی‌آنکه عرضه خودرو به شکل محسوسی افزایش یابد.