پشتپرده شرطبندی ایلان ماسک برای هوش مصنوعی فضایی
ایلان ماسک، کارآفرین جنجالی و بنیانگذار شرکت فضایی اسپیسایکس، بار دیگر با طرحی بلندپروازانه توجه دنیای فناوری و سیاست را به خود جلب کرده است.
به گزارش دیروزبان، ماسک و نزدیکانش در حال بررسی ایدهای هستند که میتواند آینده زیرساختهای هوش مصنوعی را دگرگون کند: انتقال مراکز داده هوش مصنوعی از زمین به فضا.
این ایده در شرایطی مطرح میشود که رشد شتابان هوش مصنوعی، نیاز بیسابقهای به توان محاسباتی، انرژی و خنکسازی ایجاد کرده است. مراکز داده زمینی با محدودیتهایی جدی روبهرو هستند؛ از کمبود برق و آب گرفته تا فشارهای زیستمحیطی، موانع سیاسی و مخالفت جوامع محلی. به گفته منابع نزدیک به ماسک، او معتقد است که این چالشها در نهایت توسعه هوش مصنوعی را کند خواهد کرد و فضا میتواند راهحلی بلندمدت و استراتژیک ارائه دهد.
بیشتر بخوانید:
اقدام ایلان ماسک علیه ایران | تغییر پرچم رسمی ایران در توئیتر
بر اساس این گزارش، چشمانداز مطرحشده شامل ایجاد شبکهای از مراکز داده مداری است؛ سامانههایی متشکل از ماهوارهها یا ماژولهای محاسباتی که در مدار زمین قرار میگیرند و با استفاده از ارتباطات لیزری، دادهها را میان خود و زمین منتقل میکنند. این مراکز میتوانند از انرژی خورشیدی دائمی در مدار بهره ببرند؛ مزیتی که نیاز به شبکههای برق پیچیده و پرهزینه زمینی را تا حد زیادی کاهش میدهد.
اسپیسایکس در این میان نقش کلیدی دارد. موشک غولپیکر استارشیپ، که برای حمل بارهای بسیار سنگین طراحی شده، میتواند بستر اصلی پرتاب این زیرساختها به فضا باشد. ماسک امیدوار است که با کاهش هزینههای پرتاب، استقرار چنین مراکز دادهای از نظر اقتصادی نیز توجیهپذیر شود. با این حال، کارشناسان تأکید میکنند که این طرح با چالشهای فنی جدی مواجه است؛ از جمله خنکسازی تراشههای پیشرفته در خلأ فضا، تعمیر و نگهداری تجهیزات در مدار و تضمین امنیت سایبری دادهها.
این ایده تنها به اسپیسایکس محدود نمیشود. برخی دیگر از چهرههای برجسته دنیای هوش مصنوعی نیز به آینده فضایی زیرساختهای محاسباتی میاندیشند. از جمله سم آلتمن، مدیرعامل OpenAI، که گفته میشود او هم نگاه بلندمدتی به نقش فضا در توسعه AI دارد، هرچند رویکرد و مسیر متفاوتی را دنبال میکند.
در عین حال، سرمایهگذاریهای عظیم در زمین همچنان ادامه دارد. شرکت xAI متعلق به ماسک، در حال ساخت یک مرکز داده بسیار بزرگ در ایالت میسیسیپی آمریکاست؛ پروژهای چندین میلیارد دلاری که نشان میدهد حتی خود ماسک نیز در کوتاهمدت از زیرساختهای زمینی بینیاز نیست.
در مجموع، ایده انتقال مراکز داده هوش مصنوعی به فضا بیش از آنکه برنامهای فوری باشد، بیانیهای درباره جهتگیری آینده فناوری است. اگر این چشمانداز محقق شود، نهتنها صنعت هوش مصنوعی، بلکه معادلات انرژی، ژئوپلیتیک داده و حتی نقش فضا در اقتصاد جهانی را وارد مرحلهای کاملاً جدید خواهد کرد.