سم قورباغه دارت که ناوالنی با آن کشته شد چیست؟
دولت بریتانیا و چند کشور اروپایی اعلام کردهاند که الکسی ناوالنی، رهبر مخالفان روسیه، با استفاده از سمی بسیار نادر که منشأ آن به سم قورباغههای دارت بازمیگردد، کشته شده است. این نتیجهگیری دو سال پس از مرگ ناوالنی در یک زندان در سیبری و بر اساس بررسی نمونههای بیولوژیکی یافتشده از بدن او اعلام شده است.
به گزارش دیروزبان، سم قورباغههای دارت یکی از شگفتانگیزترین و در عین حال مرموزترین پدیدهها در دنیای طبیعت است. این سم نهتنها نقشی حیاتی در بقای این قورباغههای کوچک و رنگارنگ دارد، بلکه قرنهاست توجه دانشمندان، بومیان و حتی پزشکان را به خود جلب کرده است.
قورباغه دارت چیست؟
قورباغههای دارت گروهی از قورباغههای کوچک گرمسیری هستند که عمدتاً در جنگلهای بارانی آمریکای مرکزی و جنوبی زندگی میکنند. رنگهای بسیار تند و درخشان آنها (زرد، قرمز، آبی یا سبز) هشدار بصری برای شکارچیان است؛ پیامی روشن که میگوید: «من سمی هستم، نزدیک نشو.»
نکته جالب اینجاست که قورباغههای دارت سم را خودشان تولید نمیکنند. سم آنها از رژیم غذاییشان میآید؛ بهویژه از مورچهها، مایتها و حشرات کوچکی که حاوی ترکیبات سمی خاص هستند. این ترکیبات در بدن قورباغه ذخیره شده و به غدد پوستی منتقل میشود. به همین دلیل، قورباغههای دارت که در اسارت و با غذای کنترلشده پرورش مییابند، معمولاً غیرسمی هستند.
نوع سم و قدرت آن
قویترین سم شناختهشده در برخی از این قورباغهها «باتراکوتوکسین» نام دارد. این سم روی سیستم عصبی اثر میگذارد و با باز نگهداشتن کانالهای سدیمی سلولهای عصبی، باعث فلج عضلات، ایست تنفسی و در موارد شدید، مرگ میشود. مقدار بسیار ناچیزی از این سم میتواند برای انسان کشنده باشد؛ در برخی گونهها، سم یک قورباغه برای کشتن چندین انسان بالغ کافی است.
کاربرد تاریخی
بومیان برخی مناطق کلمبیا قرنها از این سم استفاده میکردند. آنها نوک تیر یا دارتهای شکار را به پوست قورباغه میمالیدند تا سلاحی مرگبار برای شکار یا دفاع بسازند؛ و از همینجا نام «قورباغه دارت» شکل گرفت.
در طبیعت، تماس مستقیم با قورباغههای سمی میتواند خطرناک باشد، بهویژه اگر سم وارد زخم باز یا مخاط بدن شود. اما قورباغههای پرورشی خانگی معمولاً خطری ندارند، چون فاقد سم هستند. با این حال، دست زدن به هر قورباغه وحشی بدون آگاهی توصیه نمیشود.
اهمیت علمی
سم قورباغههای دارت توجه پژوهشگران پزشکی را نیز جلب کرده است. مطالعه این سمها به درک بهتر عملکرد اعصاب، توسعه داروهای مسکن قوی و حتی تحقیقات مرتبط با بیماریهای عصبی کمک کرده است.
در مجموع، سم قورباغههای دارت نمونهای خارقالعاده از پیوند تغذیه، تکامل و بقا در طبیعت است؛ ترکیبی از زیبایی خیرهکننده و خطری مرگبار که نشان میدهد در جهان طبیعی، ظاهر کوچک و رنگارنگ میتواند پشتوانهای بسیار قدرتمند داشته باشد.