یافتن «اسپرم پنهان» | امیدی برای مردانی که نابارور هستند
یک فناوری جدید مبتنی بر هوش مصنوعی توانسته اسپرمهایی را در مردانی شناسایی کند که پیشتر به آنها گفته شده بود هیچ اسپرمی ندارند؛ پیشرفتی که به زوجهای نابارور امید تازهای برای فرزندآوری داده است.
به گزارش دیروزبان، در نوامبر ۲۰۲۵، «پنه لوپه» در حال رانندگی به خانه در نیوجرسی آمریکا بود که پزشکش تماس گرفت و خبر بارداری او را اعلام کرد؛ خبری که او بیش از دو سال و نیم در انتظارش بود. او و همسرش «ساموئل» مدتها تلاش کرده بودند صاحب فرزند شوند.
پس از انجام آزمایشهای متعدد مشخص شد ساموئل به «سندرم کلاینفلتر» مبتلا است؛ یک اختلال ژنتیکی که در آن مردان یک کروموزوم X اضافی دارند. این بیماری معمولا در بزرگسالی تشخیص داده میشود و اغلب باعث کاهش شدید یا عدم تولید اسپرم در مایع منی میشود؛ وضعیتی که «آزواسپرمی» نام دارد. حدود ۱۰ درصد مردان نابارور با این مشکل مواجه هستند.
پنه لوپه پس از دریافت خبر بارداری، تا بازگشت همسرش صبر کرد تا آن را با او در میان بگذارد. ساموئل در واکنش به این خبر دچار احساسات شدید شد و گفت رسیدن به این مرحله پس از سالها تلاش و درمان، بسیار دشوار بوده است. این زوج تنها یک جنین داشتند که همان نیز منجر به بارداری موفق شد.
این بارداری به لطف فناوری جدیدی به نام «STAR» (ردیابی و بازیابی اسپرم) ممکن شد که توسط دانشگاه کلمبیا توسعه یافته است. این سیستم با استفاده از هوش مصنوعی، اسپرمهای بسیار نادر را در مردان مبتلا به آزواسپرمی شناسایی میکند.
ساموئل گفته بود تصور اینکه هرگز صاحب فرزند بیولوژیکی نشود برایش بسیار سنگین بوده است. او پیشتر تنها ۲۰ درصد شانس برای فرزندآوری طبیعی داشت.
ناباروری در جهان و نقش مردان
ناباروری میلیونها نفر را در جهان تحت تأثیر قرار داده و حدود یکششم افراد در سن باروری حداقل یک بار با مشکل بارداری مواجه میشوند. در نیمی از موارد، عامل مردانه نقش دارد و حدود یک درصد مردان دچار آزواسپرمی هستند.
این بدان معناست که تعداد زیادی از مردان اسپرمهایی بسیار اندک یا غیرقابل شناسایی دارند. فناوری هوش مصنوعی اکنون میتواند این اسپرمهای پنهان را شناسایی کند و امید تازهای ایجاد کند.
نحوه عملکرد سیستم STAR
پژوهشگران دانشگاه کلمبیا از میکروچیپهایی استفاده میکنند که مایع منی از میان کانالهای بسیار باریک عبور میکند. در این فرآیند، سیستم تصویربرداری با سرعت بالا نمونه را اسکن میکند و هوش مصنوعی هر اسپرم احتمالی را در لحظه شناسایی میکند.
به گفته محققان، این سیستم میتواند در هر ثانیه صدها تصویر را بررسی کند و حتی یک اسپرم منفرد را در میان میلیونها ذره و سلول شناسایی کند. سپس یک سیستم رباتیک آن را استخراج میکند.
دقت و نتایج بالینی
این فناوری در برخی موارد توانسته تا ۴۰ برابر بیشتر از روشهای دستی اسپرم شناسایی کند. در بررسیهای اخیر، در حدود ۳۰ درصد از موارد موفق به یافتن اسپرم شده است؛ حتی در بیمارانی که قبلاً گفته شده بود هیچ شانسی ندارند.
اولین نوزاد حاصل از این فناوری پس از نزدیک به دو دهه ناباروری در یک زوج متولد شد. از آن زمان، تقاضا برای استفاده از این سیستم به شدت افزایش یافته و فهرست انتظار بیماران از سراسر جهان طولانی شده است.
کاربردهای گستردهتر هوش مصنوعی در باروری
هوش مصنوعی تنها در یافتن اسپرم استفاده نمیشود. در فرآیند IVF نیز برای تنظیم دقیق داروهای هورمونی و انتخاب بهتر تخمک و جنین به کار میرود.
با این حال، متخصصان تأکید میکنند که هنوز به مطالعات گستردهتری برای بررسی نتایج بلندمدت نیاز است و باید مسائل مربوط به دادههای پزشکی و مسئولیتپذیری نیز روشنتر شود.
امید همراه با احتیاط
کارشناسان باروری هشدار میدهند که اگرچه این فناوری بسیار امیدوارکننده است، اما نباید بهعنوان درمان قطعی در نظر گرفته شود. به گفته آنان، هرچند یک بارداری موفق دستاورد مهمی است، اما برای ارزیابی کامل این روش به تحقیقات بیشتری نیاز خواهد بود.