نتایج یک پژوهش: داوران کوتاه قد، کارت زرد بیشتری میدهند!
آیا قد یک داور فوتبال میتواند بر تصمیمهای او در زمین مسابقه تأثیر بگذارد؟ پژوهشی که در سال ۲۰۲۵ منتشر شده، به این پرسش پاسخ مثبتی میدهد.
به گزارش دیروزبان، بر اساس این تحقیق، داورانی که قد کوتاهتری نسبت به بازیکنان دارند، بیشتر از داوران بلندقد کارت زرد نشان میدهند. هندریک زونابند، یکی از نویسندگان این پژوهش، در گفتوگویی با اشپیگل درباره نتایج این مطالعه توضیح داده است.
زونابند در پاسخ به این پرسش که آیا هنگام تماشای مسابقات فوتبال ابتدا به قد داور توجه میکند، میگوید: «خوشبختانه نه. من مسابقات را فقط از این زاویه نگاه نمیکنم. مشاهده یک یا دو نمونه خاص چیزی را ثابت نمیکند. آنچه برای من اهمیت دارد، تحلیل حجم بزرگی از دادههاست که بتوان از آنها نتیجهگیری علمی کرد.»
او توضیح میدهد که علاقهاش به دادههای ورزشی از سالها قبل وجود داشته و انگیزه انجام این تحقیق، مطالعهای قدیمی درباره بسکتبال بوده است. آن پژوهش نشان داده بود که قد داور میتواند بر تصمیمهای او اثر بگذارد. با این حال، زونابند معتقد است فوتبال برای بررسی این موضوع مناسبتر است، زیرا برخلاف بسکتبال که سه داور اصلی در زمین حضور دارند، در فوتبال تصمیم نهایی را داور وسط میگیرد و نقش او بسیار پررنگتر است.
به گفته این پژوهشگر، فرضیه اصلی این بود که اگر داوری بهطور محسوسی از یک بازیکن کوتاهتر باشد، ممکن است برای تثبیت اقتدار خود سختگیرانهتر رفتار کند. او میگوید در فوتبال بارها صحنههایی دیده میشود که یک بازیکن بلندقد هنگام اعتراض، بالای سر داور کوتاهقد قرار میگیرد و این تفاوت فیزیکی کاملا به چشم میآید.
برای بررسی این فرضیه، پژوهشگران اطلاعات مربوط به ۲ هزار و ۳۴۰ مسابقه بوندسلیگا را در فاصله فصل ۲۰۱۵-۲۰۱۴ تا ۲۰۲۲-۲۰۲۱ تحلیل کردند. آنها احتمال جریمه شدن هر بازیکن به دلیل خطا، دریافت کارت زرد یا کارت قرمز را محاسبه کردند و سپس بررسی کردند که آیا این احتمال با اختلاف قد میان بازیکن و داور ارتباط دارد یا خیر.
نتایج نشان داد زمانی که داور از بازیکن کوتاهتر است، احتمال اعلام خطا یا نشان دادن کارت زرد حدود ۱۰ درصد افزایش پیدا میکند. در مقابل، اگر داور از بازیکن بلندقدتر باشد، بهطور متوسط سختگیری کمتری دیده میشود و میزان اعلام خطا و کارت زرد تا بیش از ۱۵ درصد کاهش مییابد.
زونابند تأکید میکند که این تفاوت قابل توجه است، زیرا از نظر اصول داوری، قد بازیکن نباید هیچ تأثیری بر تصمیم داور داشته باشد.
پژوهشگران همچنین احتمال دیگری را بررسی کردند؛ اینکه شاید بازیکنان بلندقد ذاتا خشنتر بازی میکنند و به همین دلیل بیشتر جریمه میشوند. اما دادهها این فرضیه را تأیید نکرد. حتی در برخی موارد، بازیکنان بلندقد خطاهای کمتری نسبت به دیگران مرتکب شده بودند. همچنین تفاوت پستهای بازی، مانند مدافع یا مهاجم بودن، نیز در تحلیلها لحاظ شد و با وجود این کنترلها، نتیجه تغییری نکرد.
بررسی زمان وقوع خطاها نیز نکته جالب دیگری را آشکار کرد. اثر اختلاف قد عمدتا در نیمه نخست مسابقه دیده میشود. به اعتقاد زونابند، این موضوع میتواند نشان دهد که برخی داوران در دقایق ابتدایی مسابقه تلاش میکنند اقتدار خود را به بازیکنان نشان دهند. اما در نیمه دوم این اثر تا حد زیادی از بین میرود.
این پژوهش همچنین نشان داد که اختلاف قد بر تصمیمهایی مانند اعلام خطا و کارت زرد اثر دارد، اما بر اخراج بازیکنان تأثیری مشاهده نشده است. زونابند توضیح میدهد که کارت قرمز تصمیمی بسیار مهمتر است و معمولا با کمک داور ویدئویی نیز بررسی میشود؛ بنابراین فضای کمتری برای قضاوت شخصی یا سوگیری باقی میماند.
او در پایان میگوید شواهدی وجود دارد که نشان میدهد این اثر در میان داوران باتجربه ضعیفتر است، هرچند برای نتیجهگیری قطعی به دادههای بیشتری نیاز است. به باور او، در مسابقات سطح بالایی مانند جام جهانی نیز احتمالا این پدیده کمتر دیده میشود، زیرا داوران حاضر در این رقابتها معمولا از میان باتجربهترین و دقیقترین داوران جهان انتخاب میشوند، هرچند این موضوع هنوز بهطور اختصاصی بررسی نشده است.