بن سلمان موافق حمله به ایران بود؟ | تلاش پشتپرده واشنگتن برای جلب حمایت ریاض | مخالفت در ظاهر؛ موافقت در پشتپرده
در روزهایی که خاورمیانه در یکی از پرتنشترین مقاطع سالهای اخیر قرار گرفته، گزارش تازهای از میدل ایست آی پرده از رایزنیهای محرمانه آمریکا با عربستان سعودی پیش از حمله به ایران برداشته است.
به گزارش دیروزبان به نقل از میدل ایست آی، بر اساس این گزارش، لیندزی گراهام، سناتور جمهوریخواه آمریکا، اواخر فوریه ۲۰۲۶ سفری محرمانه به عربستان داشته تا ولیعهد این کشور را برای همراهی با اقدام نظامی علیه ایران «با خود همراه کند».
به گفته یک مقام آمریکایی آگاه از جزئیات این دیدار، هدف اصلی سفر گراهام، جلب نظر مثبت یا دستکم کاهش مخالفت ریاض با حملهای بوده که تنها چند روز بعد به وقوع پیوست. این مقام تأکید کرده است که محمد بنسلمان در این دیدار مخالفت صریح و شدیدی با این سناریو ابراز نکرده است.
تصمیم حمله، پیش از پایان دیپلماسی؟
اگرچه در آن مقطع هنوز از «ادامه مذاکرات» میان واشنگتن و تهران سخن گفته میشد، این دیدار نشان میدهد که دولت ترامپ عملا تصمیم خود برای حمله را گرفته بود. به بیان دیگر، کانال دیپلماسی همزمان با آمادهسازی برای گزینه نظامی فعال بود؛ راهبردی که در سیاست خارجی آمریکا سابقه دارد، اما همواره با انتقادهای جدی همراه بوده است.
به باور تحلیلگران، اعزام یک سناتور بانفوذ مانند گراهام ــ که رابطه نزدیکی با رئیسجمهور دارد ــ پیام روشنی برای ریاض داشته است: واشنگتن انتظار همراهی، یا حداقل سکوت عربستان را دارد.
خشم فزاینده در خلیج فارس
در حالی که عربستان در گذشته نسبت به درگیری مستقیم با ایران محتاطانه عمل میکرد، حملات پهپادی ایران به اهدافی در منطقه خلیج فارس موازنه محاسبات را تغییر داده است. مقامهای آمریکایی و عرب که با این رسانه گفتوگو کردهاند، میگویند این حملات باعث افزایش خشم و نگرانی در پایتختهای عربی شده و ریاض را گامبهگام به حمایت از اقدام نظامی نزدیکتر کرده است.
خبرگزاری رسمی عربستان سعودی نیز در بیانیهای کمسابقه، حملات ایران را «وحشیانه» توصیف و اعلام کرد که این اقدامات «امنیت و ثبات منطقه» را به خطر انداخته است؛ لحنی که از سختتر شدن موضع عربستان حکایت دارد.
تماس محرمانه ترامپ و ولیعهد
در همین چارچوب، ترامپ روز شنبه تماس تلفنی مستقیمی با ولیعهد عربستان برقرار کرده است. هرچند جزئیات این گفتوگو رسانهای نشده، اما همزمانی آن با تحولات نظامی اخیر، گمانهزنیها درباره هماهنگی سیاسی و امنیتی دو طرف را تقویت کرده است.
برخی منابع میگویند این تماس میتواند بخشی از تلاش واشنگتن برای اطمینان از عدم مخالفت عربستان با استفاده آمریکا از پایگاهها و حریم هوایی منطقه بوده باشد.
گراهام؛ پیامآور کاخ سفید
لیندزی گراهام پس از بازگشت از ریاض، دیدار خود با ولیعهد را در شبکه اجتماعی ایکس «مهم و سرنوشتساز» توصیف کرد. او در پیامی نوشت که طی پنج سال گذشته با محمد بن سلمان آشنا شده و «همچنان تحت تأثیر چشمانداز او برای عربستان و منطقه» قرار دارد.
این اظهارات در حالی مطرح شد که گراهام تنها چند روز پیشتر، عربستان را بهدلیل اختلاف با امارات متحده عربی مورد انتقاد قرار داده بود؛ تناقضی که به گفته ناظران، نشاندهنده اولویت یافتن پرونده ایران بر اختلافات است.
دوراهی کشورهای عربی خلیج فارس
کشورهای حوزه خلیج فارس اکنون با یک انتخاب دشوار روبهرو هستند: پیوستن به عملیات تهاجمی علیه ایران، یا حفظ فاصله برای جلوگیری از تلافیجویی مستقیم. تاکنون زیرساختهای انرژی این کشورها هدف حملات قرار نگرفته، اما مشارکت در حمله میتواند این خطوط قرمز نانوشته را از میان ببرد.
در مقابل، برخی پایتختهای عربی نگراناند که عدم واکنش، به معنای پذیرش وضع موجود و افزایش حملات ایران تلقی شود.
تشدید تنش یا ترسیم خطوط قرمز؟
فیراس مقصد، مدیر بخش خاورمیانه در گروه اوراسیا، در تحلیلی نوشته است: «ایران کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس را در مسیر تشدید تنش قرار داده است. آنها یا باید واکنش نشان دهند، یا دستکم به آمریکا آزادی عمل بیشتری برای انجام عملیات تهاجمی از خاک خود بدهند!»
در مجموع، سفر محرمانه لیندزی گراهام به ریاض نشان میدهد که تحولات اخیر نه یک واکنش ناگهانی، بلکه نتیجه هفتهها رایزنی و آمادهسازی سیاسی بوده است؛ روندی که میتواند آینده توازن قدرت و امنیت در خاورمیانه را برای سالها تحت تأثیر قرار دهد.