سلاحهای ارزان و فراوان ایران کابوس ارتش آمریکا | معادله جنگ را تغییر یافت | ایران قواعد جنگ را بازنویسی کرد
با گذشت نزدیک به سه هفته از آغاز درگیری میان ایران و آمریکا، تحلیلها نشان میدهد زرادخانه موشکی و پهپادی تهران ( که بسیاری از آنها کمهزینه اما فراوان هستند) فشار بیسابقهای بر توان نظامی واشینگتن وارد کرده است.
به گزارش دیروزبان، گزارشی از بلومبرگ میگوید این جنگ به نخستین نبردی تبدیل شده که در آن آمریکا با حریفی روبهرو شده که در مقیاسی گسترده قادر به انجام حملات دقیق دوربرد است؛ موضوعی که حتی بر ذخایر تسلیحاتی آمریکا نیز فشار وارد کرده است.
آغاز جنگ با برتری آتش آمریکا
در نخستین ساعات حمله، موشکهای کروز آمریکا با همان الگوی شناختهشده عملیاتهای نظامی این کشور وارد عمل شدند؛ ضرباتی ناگهانی و گسترده که در بسیاری از جنگهای گذشته به سرعت توازن قوا را به سود واشینگتن تغییر داده بود.
اما برخلاف جنگهای قبلی، در این درگیری ایران توانست با استفاده از موشکهای بالستیک و پهپادهای انتحاری پاسخ سریع و مداومی بدهد. همین مسئله باعث شد عملیات آمریکا با چالشهایی مواجه شود که در نبردهای پیشین کمتر تجربه شده بود.
به گفته تحلیلگران نظامی، این نخستین جنگی است که در آن حریف آمریکا توانسته در مقیاس گسترده از حملات دقیق دوربرد استفاده کند و همین موضوع سامانههای دفاعی و ذخایر تسلیحاتی واشینگتن را تحت فشار قرار داده است.
زرادخانه گسترده موشکها و پهپادها
ایران طی سالهای گذشته سرمایهگذاری قابل توجهی برای توسعه زرادخانه موشکی و پهپادی خود انجام داده است. برآوردها نشان میدهد تهران پیش از آغاز جنگ حدود ۲۵۰۰ موشک بالستیک با بردهای متفاوت در اختیار داشته است؛ موشکهایی که برخی از آنها با فناوریهای به روز توسعه یافتهاند.
در کنار موشکها، پهپادهای انتحاری نیز به یکی از مهمترین ابزارهای ایران تبدیل شدهاند. معروفترین آنها پهپاد شاهد ۱۳۶ است که در سالهای اخیر در جنگهای مختلف مورد استفاده قرار گرفته است.
این پهپادها با فناوری نسبتا ساده ساخته میشوند و هزینه تولید هر کدام بین ۲۰ تا ۵۰ هزار دلار برآورد میشود. با وجود سادگی، تعداد زیاد آنها میتواند سامانههای دفاعی پیشرفته را تحت فشار قرار دهد.
نبردی نابرابر از نظر هزینه
یکی از مهمترین ویژگیهای این جنگ، تفاوت چشمگیر هزینه میان سلاحهای تهاجمی ایران و سامانههای دفاعی آمریکا است.
برای سرنگونی پهپادهای ایران اغلب از موشکهای رهگیر پاتریوت استفاده میشود؛ موشکی که هر واحد آن حدود چهار میلیون دلار قیمت دارد.
به این ترتیب، برای نابود کردن یک پهپاد چند ده هزار دلاری، گاهی موشکی چند میلیون دلاری شلیک میشود. در بسیاری از موارد نیز برای اطمینان از انهدام هدف، بیش از یک موشک استفاده میشود.
در نتیجه، تنها در روزهای ابتدایی جنگ صدها موشک رهگیر مصرف شد. برخی برآوردها نشان میدهد آمریکا و متحدانش ممکن است بیش از هزار موشک پاتریوت برای مقابله با حملات ایران استفاده کرده باشند؛ رقمی که تقریبا دو برابر تولید سالانه این موشکها محسوب میشود.
آسیب به سامانههای دفاعی پیشرفته
در جریان حملات موشکی ایران، برخی تجهیزات دفاعی پیشرفته آمریکا نیز آسیب دیدهاند. از جمله رادار یک سامانه دفاع موشکی تاد در اردن هدف قرار گرفت. این سامانه یکی از پیشرفتهترین سیستمهای دفاع موشکی آمریکا است و تنها تعداد محدودی از آن در جهان مستقر شده است.
همچنین برخی پایگاههای نظامی در منطقه خلیج فارس، از جمله مقر ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در بحرین، هدف حملات موشکی قرار گرفتهاند.
چالش در دستیابی به برتری کامل هوایی
یکی دیگر از مشکلات آمریکا در این جنگ، ناتوانی در دستیابی سریع به برتری کامل هوایی بوده است. در بسیاری از جنگهای گذشته، نیروی هوایی آمریکا در مدت کوتاهی کنترل کامل آسمان را در اختیار میگرفت.
اما در این جنگ، سامانههای پدافندی ایران و موشکهایی مانند 358 surface-to-air missile که بدون استفاده از رادار عمل میکنند، مانع از دستیابی به چنین برتریای شدهاند. این موشکها با استفاده از جستجوگر مادون قرمز میتوانند هواپیماها را در ارتفاع بالا هدف قرار دهند و پیش از شلیک نیز هشدار راداری ایجاد نمیکنند.
در نتیجه، آمریکا تنها در برخی مناطق به «برتری هوایی نسبی» دست یافته است، نه کنترل کامل آسمان.
نگرانی درباره ذخایر تسلیحاتی
در کنار هزینههای مالی جنگ، نگرانی دیگری نیز در واشینگتن مطرح شده است: کاهش ذخایر برخی مهمات پیشرفته.
در روزهای ابتدایی جنگ صدها موشک کروز تاماهاوک برای حمله به اهداف داخل ایران شلیک شد. اما تولید این موشکها محدود است و در برخی سالها کمتر از صد واحد ساخته میشود؛ بنابراین جایگزینی آنها ممکن است چند سال طول بکشد.
دو راهی استراتژیک واشینگتن
در چنین شرایطی، دولت ترامپ با یک انتخاب دشوار روبهرو شده است: یا جنگ را تشدید کند و حتی نیروهای زمینی وارد ایران کند، یا به دنبال راهی برای پایان دادن به درگیری از طریق مذاکره باشد.
تحلیلگران میگویند این جنگ نشان داده است که ترکیب «تسلیحات ارزان و فراوان» میتواند حتی پیشرفتهترین ارتش جهان را نیز با چالشهای جدی مواجه کند.
در حالی که هنوز مشخص نیست ایران تا چه مدت به حملات ادامه خواهد بود، یک نکته برای بسیاری از ناظران روشن شده است: این جنگ قواعد سنتی نبردهای مدرن را تا حد زیادی تغییر داده است.