فسفر سفید دقیقا چیست و چرا بحثبرانگیز است؟
فسفر سفید مادهای شیمیایی است که در برخی مهمات نظامی استفاده میشود و به دلیل آثار مخرب و بحثبرانگیزش، در سالهای اخیر بهویژه در درگیریهای میان اسرائیل و لبنان مورد توجه قرار گرفته است.
به گزارش دیروزبان، این ماده زمانی که در معرض اکسیژن قرار میگیرد، به سرعت شعلهور میشود و با دمای بسیار بالا میسوزد و دود غلیظی تولید میکند. به همین دلیل، ارتشها از آن برای ایجاد پرده دود، روشنسازی میدان نبرد یا علامتگذاری اهداف استفاده میکنند.
با این حال، فسفر سفید بهعنوان یک «سلاح آتشزا» نیز شناخته میشود، زیرا میتواند باعث آتشسوزی گسترده و سوختگیهای شدید شود. تماس مستقیم این ماده با پوست میتواند آسیبهای عمیق و حتی مرگبار ایجاد کند و در برخی موارد به نارسایی اندامها منجر شود.
همین ویژگیها باعث شده استفاده از آن در مناطق مسکونی بسیار بحثبرانگیز باشد. بر اساس قوانین بینالمللی، استفاده از سلاحهای آتشزا در نزدیکی غیرنظامیان یا در مناطق پرجمعیت محدود یا ممنوع است، زیرا خطر آسیب گسترده به مردم و زیرساختها را افزایش میدهد.
در سالهای اخیر، سازمانهای حقوق بشری مانند دیدهبان حقوق بشر و عفو بینالملل اسرائیل را به استفاده از فسفر سفید در جنوب لبنان متهم کردهاند. این سازمانها اعلام کردهاند که استفاده از این ماده در مناطق مسکونی میتواند نقض قوانین جنگ محسوب شود، زیرا اثرات آن غیرقابل کنترل است و میان اهداف نظامی و غیرنظامی تمایز قائل نمیشود.
گزارشها نشان میدهد که این مهمات در برخی موارد باعث آتشسوزی خانهها، زمینهای کشاورزی و جنگلها شده و خسارات زیستمحیطی قابل توجهی به جا گذاشته است. همچنین باقیماندههای این ماده میتواند در خاک باقی بماند و در صورت تماس مجدد با هوا دوباره شعلهور شود، که خطرات طولانیمدتی برای ساکنان ایجاد میکند.
با این حال، وضعیت قانونی فسفر سفید پیچیده است. این ماده بهطور کامل در سطح بینالمللی ممنوع نشده و در برخی کاربردهای نظامی مانند ایجاد دود یا روشنایی مجاز تلقی میشود. اما استفاده از آن در مناطق پرجمعیت یا به شکلی که به غیرنظامیان آسیب برساند، میتواند نقض قوانین بشردوستانه بینالمللی محسوب شود.
مقامهای اسرائیلی در گذشته استفاده از فسفر سفید را در برخی عملیاتها تأیید کردهاند، اما تأکید داشتهاند که این استفاده مطابق قوانین بینالمللی و برای اهداف نظامی بوده است. با این حال، منتقدان میگویند شواهد موجود نشان میدهد این سلاح در مواردی به شکل غیرقانونی به کار رفته است.