بنگلادش میخواهد به «پیمان مکه» بپیوندد | چرا عضویت بنگلادش مهم است؟
بنگلادش در حال بررسی امکان پیوستن به «پیمان مکه» است؛ توافق دفاعی مشترکی که اوایل ماه اوت میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان امضا شد.
به گزارش دیروزبان، یک مقام ارشد وزارت خارجه بنگلادش گفته است دولت این کشور دعوت برای مشارکت در این سازوکار امنیتی را با دیدی مثبت بررسی میکند؛ اقدامی که میتواند پیامدهای مهمی برای سیاست خارجی داکا، بهویژه روابط پرتنش آن با هند، داشته باشد.
هُمَیون کبیر، معاون وزیر خارجه بنگلادش، روز دوشنبه گفت اگر توافقی امنیتی میان کشورهای اسلامی در خاورمیانه وجود داشته باشد، بررسی مشارکت بنگلادش در آن «غیرعادی» نیست. او افزود کشورهای منطقه، بهویژه عربستان، از رهبری بنگلادش و شخص طارق رحمان، نخستوزیر این کشور، برای مشارکت در چنین نشستها و سازوکارهایی دعوت کردهاند و موضوع از سوی داکا «مثبت» ارزیابی میشود.
ک منبع در وزارت خارجه بنگلادش نیز به رویترز گفته است که عربستان سعودی از داکا برای پیوستن به این پیمان دعوت کرده، هرچند زمان دقیق ارائه این دعوت مشخص نشده است. سفارتخانههای عربستان، ترکیه و پاکستان در بنگلادش تاکنون درباره این اظهارات واکنش رسمی نشان ندادهاند.
پیمان مکه چیست؟
عربستان، ترکیه و پاکستان روز ۷ اوت در مکه «توافق دفاعی مشترک مکه» را امضا کردند. بر اساس این توافق، حمله مسلحانه به هر یک از اعضا، حمله به تمامی اعضا تلقی خواهد شد؛ اصلی که شباهتهایی با ماده ۵ پیمان ناتو دارد. سه کشور همچنین بر تقویت همکاریهای دفاعی، امنیت جمعی و ثبات منطقهای تأکید کردهاند.
با این حال، مقامهای سه کشور تأکید کردهاند که این پیمان ماهیتی دفاعی دارد و علیه کشور مشخصی تشکیل نشده است. پاکستان نیز آن را «کاملا دفاعی» توصیف کرده و ترکیه اعلام کرده است که توافق میتواند در آینده اعضای بیشتری داشته باشد.
چرا عضویت بنگلادش مهم است؟
بنگلادش کشوری سکولار است، اما بیش از ۹۰ درصد جمعیت آن مسلمان هستند. پیوستن داکا به یک پیمان دفاعی با محوریت کشورهای مسلمان میتواند نشاندهنده تغییر مهمی در سیاست خارجی این کشور باشد؛ سیاستی که تاکنون تلاش کرده از قرار گرفتن در اردوگاههای رقیب قدرتهای جهانی اجتناب کند.
مهمترین نگرانی به هند مربوط میشود. روابط داکا و دهلینو طی دوره اخیر پرتنش شده است. بنگلادش هند را به انتقال اجباری برخی افراد از مرز متهم کرده و همزمان خواستار استرداد شیخ حسینه، نخستوزیر سابق، شده است که از زمان برکناری خود در سال ۲۰۲۴ در هند زندگی میکند.
تحلیلگران هشدار دادهاند که عضویت رسمی در پیمان مکه میتواند روابط بنگلادش نهتنها با هند، بلکه با چین، ایران، ژاپن، روسیه، آمریکا و برخی کشورهای خلیج فارس را نیز پیچیده کند. اقتصاد بنگلادش به صادرات پوشاک به بازارهای غربی و همچنین حوالههای میلیونها کارگر مهاجر، بهویژه در کشورهای خاورمیانه، وابستگی قابل توجهی دارد.
بنابراین، تصمیم نهایی داکا صرفا یک انتخاب نظامی نخواهد بود؛ بلکه میتواند آزمونی برای توازن سنتی بنگلادش میان قدرتهای رقیب و نشانهای از شکلگیری آرایش امنیتی جدید در جهان اسلام و آسیا باشد.