ایران؛ محور پنهان مأموریت رئیس سیا در مسکو

به گزارش دیروزبان در حالی که برخی گزارش‌های آمریکایی از هشدار واشنگتن به روسیه درباره احتمال اقدام نظامی علیه کشورهای عضو ناتو سخن می‌گویند، رئیس‌جمهوری پیشین استونی معتقد است ایران و همکاری اطلاعاتی و نظامی مسکو با تهران در مرکز این سفر قرار داشته است.

ایران؛ محور پنهان مأموریت رتکلیف

توماس هندریک ایلوس، رئیس‌جمهوری پیشین استونی، در گفت‌وگو با یورونیوز روایت مربوط به تهدید قریب‌الوقوع روسیه علیه کشورهای بالتیک را زیر سؤال برده است. او گفت آنچه بیش از هر موضوع دیگری می‌تواند سفر شخصی رئیس سیا به مسکو را توضیح دهد، نگرانی واشنگتن از همکاری روسیه با ایران است.

به گفته ایلوس، روسیه اطلاعات حساس مرتبط با هدایت و هدف‌گیری نظامی را در اختیار ایران قرار می‌دهد و همین همکاری می‌تواند برای آمریکا اهمیت راهبردی داشته باشد. از نگاه او، انتقال چنین پیامی در سطح رئیس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا نشان می‌دهد واشنگتن موضوع همکاری امنیتی مسکو و تهران را مسئله‌ای جدی و فوری تلقی می‌کند.

این اظهارات در شرایطی مطرح شده که روابط تهران و مسکو در سال‌های اخیر ابعاد گسترده‌تری پیدا کرده و همکاری‌های دو کشور در حوزه‌های اقتصادی، نظامی و امنیتی، به یکی از نگرانی‌های آمریکا و متحدانش تبدیل شده است.

چرا روایت بالتیک محل تردید است؟

گزارش‌هایی که پیش از این درباره سفر رتکلیف منتشر شده بود، مأموریت او را عمدتا با نگرانی آمریکا از احتمال آزمودن انسجام ناتو توسط روسیه مرتبط می‌کرد. در این روایت، استونی، لتونی و لیتوانی و همچنین لهستان از جمله نقاطی هستند که ممکن است در معرض فشار یا اقدامات محدود روسیه قرار گیرند.

اما ایلوس معتقد است اگر چنین تهدیدی در حال افزایش بود، باید نشانه‌هایی از تغییر در ارزیابی‌های امنیتی آمریکا یا افزایش تحرکات روسیه در منطقه بالتیک مشاهده می‌شد. او تأکید کرده است که چنین نشانه روشنی وجود ندارد و بنابراین، نسبت دادن سفر رتکلیف به مسئله بالتیک ممکن است تمام واقعیت را توضیح ندهد.

مأموریت دیپلماتیک در پوشش اطلاعاتی

رتکلیف در این سفر با ولادیمیر پوتین دیدار نکرد و بنا بر اظهارات دیمیتری پسکوف، تماس‌ها در سطح دستگاه‌های اطلاعاتی دو کشور انجام شد. سخنگوی کرملین این ارتباط را «مثبت» توصیف کرده، هرچند درباره نتایج آن با احتیاط سخن گفته است.

گزارش‌های منتشرشده همچنین حاکی از آن است که پیش از سفر، از اوکراین خواسته شده بود حملات پهپادی و موشکی به مسکو و دیگر شهرهای روسیه را موقتا متوقف کند؛ اقدامی که می‌تواند نشان‌دهنده حساسیت بالای واشنگتن به فضای امنیتی حاکم بر این مأموریت باشد.

هشدار واشنگتن به مسکو درباره تهران

در صورت صحت ارزیابی ایلوس، سفر رتکلیف را می‌توان بخشی از تلاش گسترده‌تر آمریکا برای اعمال فشار بر روسیه دانست؛ فشاری که یک ضلع آن جنگ اوکراین و آینده روابط مسکو و واشنگتن است و ضلع دیگر آن، نحوه همکاری روسیه با ایران.

واشنگتن ظاهرا در پی آن است که مسکو را نسبت به هزینه‌های ادامه حمایت اقتصادی، نظامی و اطلاعاتی از تهران آگاه کند. اهمیت این موضوع زمانی بیشتر می‌شود که همکاری‌های اطلاعاتی بتواند توانایی ایران در شناسایی اهداف، هدایت تسلیحات یا مقابله با عملیات نظامی آمریکا و متحدانش را افزایش دهد.

پیام سفر هنوز روشن نیست

سفر محرمانه رئیس سیا به مسکو، صرف‌نظر از اختلاف روایت‌ها، نشان‌دهنده اهمیت کانال‌های اطلاعاتی میان دو کشور در یکی از حساس‌ترین مقاطع روابط واشنگتن و مسکو است.

اگر روایت ایلوس درست باشد، پیام اصلی رتکلیف به کرملین بیش از آنکه درباره مرزهای ناتو باشد، درباره خط قرمزهای آمریکا در قبال همکاری روسیه با ایران بوده است. با این حال، جزئیات دقیق مذاکرات و واکنش مسکو همچنان محرمانه است و مشخص نیست این تماس در نهایت به تغییر رفتار روسیه منجر خواهد شد یا صرفا هشداری مستقیم در بالاترین سطح اطلاعاتی بوده است.