پزشکی که فهمید بدنش ۲۵ سال پیرتر از سن واقعی اوست
فلیکس برترام، پزشک و کارآفرین سوئیسی، ظاهرا تصویر یک فرد موفق، فعال و پرانرژی را داشت؛ اما نتیجه یک آزمایش سن بیولوژیکی، واقعیتی متفاوت را نشان داد.
به گزارش دیروزبان، او در ۴۹ سالگی دریافت که بدنش از نظر زیستی معادل فردی ۷۴ ساله است؛ یعنی حدود ۲۵ سال پیرتر از سن تقویمیاش. این نتیجه برای برترام، که سالها درگیر کار، سرمایهگذاری و پروژههای متعدد بود، به زنگ خطری جدی تبدیل شد.
برترام پیش از آن، زندگی پرشتابی داشت. او زنجیرهای از کلینیکهای پوست در سوئیس راهاندازی کرده بود، رستورانی تأسیس کرده بود که دو ستاره میشلن دریافت کرد و در نسخه سوئیسی برنامه «شیرهای سرمایهگذار» نیز بهعنوان سرمایهگذار حضور داشت. در کنار این فعالیتها، از چندین سگ نجاتیافته نگهداری میکرد. اما در میان این برنامههای فشرده، چیزی که بیش از همه نادیده گرفته شده بود، سلامت خود او بود.
نتیجه آزمایش باعث شد برترام سبک زندگی خود را از پایه بازنگری کند؛ تجربهای که بعدها در کتابی با عنوان «سن هک شدن» شرح داد.
نخستین قدم؛ بازسازی خواب
اولین حوزهای که برترام تصمیم گرفت تغییر دهد، خواب بود. او سالها برای آرام شدن در پایان روز به نوشیدن آبجو عادت کرده بود؛ عادتی که در ابتدا محدود و پراکنده بود، اما بهتدریج به مصرف شبانه ۶ تا ۸ بطری آبجو رسید. همزمان، برای خوابیدن از داروهای موسوم به زیدراگ استفاده میکرد؛ داروهایی که گرچه ممکن است در کوتاهمدت به خواب کمک کنند، اما مصرف مداوم آنها میتواند وابستگی و مشکلات دیگری ایجاد کند.
پس از دریافت نتیجه آزمایش، برترام تصمیم گرفت مصرف الکل و قرصهای خواب را کنار بگذارد. او سپس سراغ اصول شناختهشده بهداشت خواب رفت: از بعدازظهر قهوه ننوشید، اتاق خواب را تاریک، آرام و خنک نگه داشت و تلاش کرد ساعت خواب و بیداری منظمی داشته باشد. برای او، اصلاح خواب نه یک توصیه عمومی، بلکه نخستین گام برای بازگرداندن بدن به مسیر سلامت بود.
ورزش، اما با پنج دقیقه در روز
چالش بعدی، ورزش بود. برترام میگوید در سالهای گذشته بارها اشتراک باشگاه خریده بود، اما هرگز به شکل منظم از آن استفاده نکرده بود. تمرینات قدرتی برایش جذاب نبود و خیلی زود انگیزهاش را از دست میداد.
این بار اما به جای شروعی سنگین و بلندپروازانه، راهی کوچکتر انتخاب کرد. او چند هفته، هفتهای سه بار و هر بار فقط پنج دقیقه به باشگاه رفت؛ نه برای انجام تمرین جدی، بلکه برای ساختن عادت. هدف اولیه او نه افزایش عضله بود و نه کاهش وزن، بلکه این بود که رفتن به باشگاه به بخشی طبیعی از برنامه زندگیاش تبدیل شود.
برای تقویت این عادت، از علاقهاش به پادکست استفاده کرد. او با خود قرار گذاشت فقط زمانی به پادکستهای محبوبش گوش دهد که در باشگاه است. همین پیوند ساده، باشگاه رفتن را از وظیفهای خستهکننده به تجربهای لذتبخش تبدیل کرد.
قانون طلایی برای استمرار
یکی از مهمترین اصولی که برترام برای حفظ نظم به کار گرفت، قانونی ساده بود: «یک بار میتوانم تمرین را از دست بدهم، اما هرگز دو بار پشت سر هم.»
این قانون به او کمک کرد لغزشهای کوچک به شکستهای طولانی تبدیل نشوند. اگر یک جلسه تمرین را از دست میداد، روز بعد یا نوبت بعدی دوباره به برنامه بازمیگشت. او همین اصل را در تغذیه نیز اجرا کرد؛ اگر یک وعده غذایی ناسالم میخورد، اجازه نمیداد این اتفاق به چند روز بینظمی تبدیل شود و سریع به رژیم سالم بازمیگشت.
واقعیت بازار مکملهای ضدپیری
برترام در مسیر تحقیق درباره پیری زیستی، با بازار گسترده مکملها و محصولات ضدپیری نیز روبهرو شد. او میگوید برخی مکملها در شرایط مشخص میتوانند مفید باشند؛ برای مثال ویتامین D در صورت کمبود یا کراتین برای برخی ورزشکاران. اما از نگاه او، هیچ مکملی جایگزین پایههای اصلی سلامت نمیشود.
به گفته برترام، هیچ قرصی نمیتواند اثر یک رژیم غذایی ناسالم را خنثی کند و هیچ مکملی جای مدیریت استرس مزمن را نمیگیرد. پیام او روشن است: راه جوانتر ماندن، بیش از آنکه در محصولات گرانقیمت باشد، در رفتارهای روزمره نهفته است.
جلسه هفتگی با خود
یکی از تغییرات مهم دیگر در زندگی برترام، اختصاص زمانی ثابت برای ارزیابی زندگی بود. او از ابتدای سال ۲۰۲۴ هر هفته زمانی را در تقویم خود به «جلسه با خودش» اختصاص داد. در این زمان از خود میپرسید چه چیزهایی در هفته گذشته باعث شادیاش شده، کدام فعالیتها ارزشمند بوده، چه کارهایی وقت زیادی از او گرفته و چه چیزهایی باید تغییر کند.
برترام میگوید هدفش این است که زمان خود را معنادارتر، رضایتبخشتر و شادتر سپری کند. تجربه او نشان میدهد کاهش سن بیولوژیکی، بیش از آنکه به فناوریهای پیچیده یا راهحلهای سریع وابسته باشد، از اصلاح عادتهای ساده آغاز میشود: خواب بهتر، تحرک منظم، تغذیه سالم، کنترل استرس و توجه دوباره به کیفیت زندگی.