فیلترینگ سفید؛ چند پنجره باز در یک منطقه ممنوعه
این روزها ورد زبان همه اهالی فناوری این است: «وایتلیست شدهایم؟»
به گزارش دیروزبان، این تردیدها روزی دهانبهدهان چرخید که در گوگل نیمهباز شد، چراغ چتجیپیتی روشن شد و دیپسیک هم برگشت اما کسی به دنیای آزاد اینترنت راه داده نشد. فقط پنجرههایی کوچک باز کردند بدون این که دیوارها فروبریزند.
پیشتر وعده داده شده بود که این گره محکمی که از هجدهم دیماه به سیم اینترنت زدند آرامآرام شل میشود و پلهپله به حالت قبل برمیگردد. اما چرا فاصله میان پله اول و دوم اینقدر کش آمد؟ چرا قدم بعدی میانه راه در هوا معلق ماند؟
آیا این وقفه یعنی معماری فیلترینگ ایران از بلکلیست درحال تغییر به وایتلیست است؟ یعنی نقشه فیلترینگ به جای بستن سایتها مسیر حرکت را عوض کرده و هر نوع حرکتی در آن دیگر به کلی ممنوع خواهد شد؟
وایتلیست یعنی چه؟
چند کارشناس اینترنت وایتلیست را برای زومیت توضیح میدهد. میلاد نوری میگوید: «در این مدل دیگر با فیلترینگ به معنای مسدودسازی محتوا طرف نیستیم، بلکه مسیر دسترسی به اینترنت بهصورت پیشفرض بسته میشود و فقط تعدادی مقصد مشخص اجازه عبور ترافیک را پیدا میکنند؛ یعنی بستههای داده اساسا Route نمیشوند.»
در این مدل، مسیر دسترسی به اینترنت بهصورت پیشفرض بسته میشود
به گفته او، این الگو در ادبیات شبکه بهعنوان «Default-Deny Network» شناخته میشود؛ «مدلی که در آن همه دسترسیها بهصورت پیشفرض مسدود هستند و فقط مقاصد از پیشتأییدشده اجازه ارتباط دارند.»
نمایشی سطحی از ارتباط با دنیای آزاد
در مدل وایتلیست شما اجازه دارید از لیستی از سرویسهای مجاز استفاده کنید. مثل همین صفحه ویترین گوگل که امروز میتوانید روی اون کلیک کنید. اما بیشتر؟ نه.
زندگی کردن در نسخه آزمایشگاهی طرح صیانت
ایده بستن همه سایتها و باز کردن بعضی از آنها بسته به سن و سال و هویت افراد خیلی ایده نوظهوری نیست. میلاد نوری در توضیح ریشههای تاریخی پروژه وایتلیست به نکته مهمی اشاره میکند. او یادآوری میکند که پیش از این قرار بود در طرح صیانت هر فردی بسته به نیازش به سایتهای مختلف دسترسی داشته باشد:
طبق این طرح قرار بود با یک ویپیان احراز هویتشده این کار را انجام بدهند ولی در وایتلیستینگ امروز، نسخه آزمایشگاهی همان مدل را بدون احراز هویت رسمی و مستقیما در لایه شبکه اجرا کردند.»