آهنگ «اوشین» زیر سایه جنگ | پشت چهره رسمی سفیر ژاپن؛ دیپلماسی با طعم موسیقی

به گزارش دیروزبان، او در آخرین روزهای مأموریتش نیز به جای خداحافظی صرفا رسمی، فلوت به دست گرفت و همراه با یک ارکستر ایرانی قطعاتی از موسیقی فیلم‌های هایائو میازاکی را اجرا کرد. پیش از آن نیز در یکی از برنامه‌های فرهنگی، موسیقی سریال محبوب «اوشین» را نواخته بود؛ انتخابی که برای بسیاری از ایرانیان، خاطره تلویزیون دهه ۱۳۶۰ را زنده کرد.

متولد ژاپن، دانش‌آموخته حقوق و تاریخ

تاماکی تسوکادا ۲۳ نوامبر ۱۹۶۴ در استان سایتاما ژاپن متولد شده است. او در سال ۱۹۸۷ از دانشکده حقوق دانشگاه توکیو فارغ‌التحصیل شد و همان سال به وزارت امور خارجه ژاپن پیوست.

مسیر تحصیلی او اما در حقوق متوقف نشد. تسوکادا در سال ۱۹۹۰ از دانشگاه آکسفورد در رشته تاریخ مدرن فارغ‌التحصیل شد و مدرک کارشناسی ارشد خود را دریافت کرد. ترکیب حقوق، تاریخ و دیپلماسی بعدها در مسیر حرفه‌ای او نیز دیده شد؛ مسیری که بخش مهمی از آن به مسائل اقتصادی، انرژی، همکاری‌های توسعه‌ای و روابط بین‌الملل اختصاص داشت.

سه دهه در دستگاه دیپلماسی ژاپن

تسوکادا از آن دسته دیپلمات‌های حرفه‌ای ژاپن است که تقریبا تمام دوران کاری خود را در وزارت امور خارجه این کشور گذرانده است.

او در ابتدای فعالیت خود در سفارت ژاپن در لندن مشغول به کار شد و پس از آن در بخش‌های مختلف وزارت خارجه، از جمله حوزه انرژی بین‌المللی، اقیانوسیه، همکاری‌های اقتصادی و وام‌های توسعه‌ای فعالیت کرد.

بیشتر بخوانید:

بدنساز ۹۰ ساله ژاپنی که همچنان قهرمان می‌شود | عکس

قتل یا خودکشی؟ مرگ مشکوک زن جوان فیلم‌های منشوری | عکس

نخست وزیر ژاپن: آنقدر تنها هستم که با یک سوسک دوست شدم

صنعت پررونق «بدنامی» در ژاپن | جن‌گیران به دنبال تسخیر روح مستاجران!

در فاصله سال‌های ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۱ در سفارت ژاپن در مسکو حضور داشت و سپس به نمایندگی ژاپن در ژنو رفت. در ادامه، تجربه فعالیت در دبیرخانه کابینه ژاپن را نیز به دست آورد و در سال‌های ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ در حوزه امنیت اقتصادی وزارت خارجه فعالیت کرد.

کارنامه او همچنین شامل مسئولیت‌هایی در زمینه توافق‌های اقتصادی و همکاری‌های بین‌المللی است. تسوکادا در سفارت ژاپن در دهلی نو و سپس در سفارت این کشور در واشنگتن نیز فعالیت کرد.

از واشنگتن تا تهران

یکی از مهم‌ترین مقاطع حرفه‌ای تسوکادا، حضور طولانی او در آمریکا بود. او بین سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۳ معاون رئیس نمایندگی دیپلماتیک ژاپن در واشنگتن بود و همزمان در موضوعاتی مانند مسائل جهانی، تغییرات اقلیمی و همکاری‌های بین‌المللی نیز سابقه فعالیت داشت.

پس از حدود سه دهه فعالیت در ساختار دیپلماسی ژاپن، مأموریت او در تهران آغاز شد. تسوکادا در دسامبر ۲۰۲۳ پیام آغاز به کار خود را منتشر کرد و از روابط تاریخی و فرهنگی دو کشور سخن گفت. او در همان پیام بر سه محور تأکید داشت: حمایت از شهروندان ژاپنی در ایران، کمک به فعالیت شرکت‌های ژاپنی و گسترش روابط فرهنگی و انسانی میان دو کشور.

ایران؛ از دریاچه ارومیه تا روابط اقتصادی

یکی از موضوعاتی که در دوره مأموریت تسوکادا مورد توجه قرار گرفت، همکاری‌های محیط‌زیستی و به‌ویژه پروژه‌های مرتبط با احیای دریاچه ارومیه بود.

او در دیدارهای خود با مقام‌های ایرانی از همکاری‌های ژاپن در زمینه محیط زیست، مقابله با مواد مخدر با منشأ افغانستان و ارتباط میان اندیشکده‌های دو کشور سخن گفته است. در دیداری با محمدجواد ظریف در سال ۲۰۲۴ نیز مجموعه‌ای از همکاری‌های ایران و ژاپن در این حوزه‌ها مورد بحث قرار گرفت.

در سال ۲۰۲۶ نیز دیدارهای او با مقام‌های اقتصادی، انرژی، علمی و ورزشی ایران ادامه داشت و سفارت ژاپن موضوع همکاری‌های اقتصادی و انسانی را در دستور کار خود نگه داشت.

سفیری در سال‌های جنگ و بحران

مأموریت تسوکادا در تهران با شرایطی عادی همراه نبود. او در دوره‌ای سفیر ژاپن در ایران بود که منطقه با جنگ و بحران‌های امنیتی متعددی روبه‌رو شد.

در حوزه بشردوستانه نیز سفارت ژاپن در سال ۲۰۲۶ اعلام کرد که توکیو در زمینه کمک‌های انسانی متناسب با نیازهای ایران همکاری خواهد کرد. تسوکادا در دیدار با رئیس جمعیت هلال احمر ایران درباره امدادرسانی و پیامدهای جنگ و بلایای طبیعی گفت‌وگو کرده بود.

دیپلماتی با علاقه به فلوت و فرهنگ

شاید متفاوت‌ترین بخش شخصیت عمومی تسوکادا در ایران، علاقه او به موسیقی باشد. در زندگی‌نامه رسمی او، تسوکادا یک نوازنده آماتور فلوت معرفی شده است. در کنار موسیقی، به شطرنج، بریج و حل مسائل ریاضی نیز علاقه دارد. همین علایق باعث شد حضور او در تهران تنها به جلسات رسمی محدود نماند.

او در سال ۲۰۲۶ همراه با یک ارکستر ایرانی قطعاتی از موسیقی مجموعه‌های ژاپنی از جمله «اوشین» را اجرا کرد و در مراسم خداحافظی خود نیز سراغ موسیقی آثار میازاکی رفت. «اوشین» برای ایرانیان اهمیت ویژه‌ای دارد؛ سریالی که در دهه ۱۹۸۰ در ایران پخش شد و به یکی از خاطرات ماندگار تلویزیونی چند نسل تبدیل شد.

از نوروز و حافظ تا انیمه

تسوکادا تلاش کرده بود ارتباط فرهنگی را یک‌طرفه تعریف نکند. او در برنامه‌های نوروزی حاضر شد و درباره اشتراکات فرهنگی ایران و ژاپن سخن گفت. در گفت‌وگویی در سال ۲۰۲۵ نیز از شباهت‌هایی مانند احترام به سالمندان، مهمان‌نوازی و اهمیت سنت‌ها در دو جامعه صحبت کرد.

در مقابل، او بر ظرفیت فرهنگ عامه ژاپن در ایران نیز تأکید داشت؛ از مانگا و انیمه گرفته تا سینما و موسیقی. این نگاه با پیام آغاز مأموریت او نیز همخوان بود؛ جایی که بر گسترش تبادلات فرهنگی و معرفی فرهنگ پاپ ژاپن به ایرانیان تأکید کرده بود.

دیپلماتی میان سیاست و فرهنگ

شاید بتوان دوره مأموریت تسوکادا را ترکیبی از دو چهره متفاوت دیپلماسی ژاپن دانست: دیپلماسی رسمی و دیپلماسی عمومی.

از یک سو، او یک دیپلمات باسابقه با تجربه در واشنگتن، مسکو، ژنو، دهلی‌نو و ساختار مرکزی وزارت خارجه ژاپن بود؛ از سوی دیگر، در تهران تلاش کرد ارتباط با جامعه ایران را از مسیر فرهنگ، موسیقی، نوروز، سینما و حتی علایق مشترک مردم دو کشور دنبال کند.

خداحافظی او نیز به شکلی نمادین همین دو وجه را کنار هم قرار داد: دیپلماتی که سال‌ها در اتاق‌های مذاکره سیاست خارجی را دنبال کرده بود، در پایان مأموریتش روی صحنه رفت و فلوت نواخت.

تسوکادا در حالی تهران را ترک می‌کند که روابط ایران و ژاپن وارد صدمین سال روابط دیپلماتیک خود شده‌اند؛ رابطه‌ای که سابقه آن به سال ۱۹۲۹ بازمی‌گردد و پس از فراز و نشیب‌های فراوان، همچنان کانال‌های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و انسانی خود را حفظ کرده است.