چقدر پول از بازار خارج شد؟
روایت ۴۸ ساعت پرتنش و سخت بورس | آیا بورس دوباره به سال سیاه ۹۹ نزدیک میشود؟
بورس تهران پس از حدود هشت هفته صعود و ثبت بازدهی چشمگیر، در روزهای پایانی شهریور با موجی از عرضه و احتیاط معاملهگران مواجه شده است.
به گزارش دیروزبان طی دو روز اخیر، شاخص کل نزدیک به ۴ درصد افت کرده و حدود ۱۳.۵ همت پول حقیقی از بازار سهام خارج شده است؛ اتفاقی که حالا دو برداشت متفاوت را در میان فعالان بازار شکل داده است. گروهی این وضعیت را آغاز یک دوره اصلاحی میدانند و عدهای دیگر معتقدند بازار پس از یک دوره طولانی رشد، صرفا در حال استراحت و تعدیل قیمتهاست.
افت سنگین شاخصها
معاملات روز یکشنبه با فشار فروش قابل توجهی به پایان رسید. شاخص کل بورس با کاهش ۲.۱۱ درصدی، در ارتفاع ۷ میلیون و ۲۹۱ هزار واحد ایستاد. شاخص هموزن نیز ۲.۰۴ درصد عقب نشست و به یک میلیون و ۹۴۶ هزار واحد رسید. در فرابورس هم شاخص کل ۱.۶۳ درصد کاهش یافت.
همزمان، ۷ هزار و ۳۵۴ میلیارد تومان پول حقیقی از بازار سهام خارج شد و ارزش معاملات خرد به حدود ۳۸ همت رسید. در میان ۵۰ شرکت بزرگ بازار نیز نزدیک به ۳ هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان خروج پول ثبت شد. تصویر تابلوی معاملات نیز از غلبه فروش حکایت داشت؛ بهطوری که ۷۴ درصد نمادها در محدوده منفی معامله شدند و تنها ۲۶ درصد آنها رشد قیمت داشتند.
بیشتر بخوانید:
تغییر رفتار مصرفی خانوارهای ایرانی زیر تیغ تورم | توان خرید به قابلمه رسید!
کوچ اجباری از گوشت قرمز به مرغ | روایت یک سقوط | سفره ایرانی چه چیزی را از دست داد؟
مجوز بنز و پورشه، وسط دعوای ارزی | پشت پرده دعوای واردات خودرو چیست؟
در پایان بازار، حدود ۱۱ همت سفارش فروش همچنان بدون خریدار باقی مانده بود؛ رقمی که نشان میدهد فشار عرضه در این دو روز صرفاً یک نوسان محدود و کمدامنه نبوده است.
آیا بورس دوباره به سال ۹۹ نزدیک میشود؟
رشد بیش از ۱۰۰ درصدی شاخص کل از ابتدای سال، برخی فعالان بازار را به یاد تجربه سال ۱۳۹۹ انداخته است؛ با این حال، مقایسه شرایط فعلی با آن دوره چندان ساده نیست. در سال ۱۳۹۹، شاخص بورس تنها در پنج ماه نخست سال بیش از ۳۰۰ درصد رشد کرد؛ رشدی که از نظر سرعت و شدت، فاصله محسوسی با عملکرد بازار در سال جاری دارد.
از سوی دیگر، برخی متغیرهای بنیادی نیز در دو مقطع تفاوت قابل توجهی دارند. در اوج بازار سال ۹۹، نسبت قیمت به سود گذشتهنگر بازار به حوالی ۴۰ واحد رسیده بود و ارزش دلاری بورس نیز از ۴۰۰ میلیارد دلار عبور کرده بود. بنابراین اگرچه رشد امسال میتواند نگرانیهایی درباره افزایش ریسک اصلاح ایجاد کند، اما صرف رشد شاخص به تنهایی برای مشابه دانستن وضعیت کنونی با سال ۹۹ کافی نیست.
دلار؛ متغیر مهم در رفتار بورس
دنیای اقتصاد در این باره مینویسد؛ یکی از عوامل مورد توجه تحلیلگران در افت اخیر، رفتار نرخ دلار آزاد است. رابطه میان نرخ ارز و بورس طی سالهای گذشته همواره مورد توجه سرمایهگذاران بوده است؛ زیرا تغییرات ارز میتواند بر درآمد ریالی، ارزش داراییها، سودآوری شرکتهای صادراتمحور و همچنین انتظارات تورمی اثر بگذارد.
در مرداد و شهریور، رشد سریع شاخص باعث شد بخشی از افزایش احتمالی نرخ ارز در قیمت سهام پیشخور شود. اما با کاهش سرعت رشد دلار، یکی از محرکهای مهم بازار نیز تا حدی ضعیف شد. در چنین شرایطی، بخشی از معاملهگران ممکن است در ارزشگذاری سهام با احتیاط بیشتری عمل کنند و برای نرخ ارز در ماههای آینده، سطوح پایینتری را در نظر بگیرند.
البته همبستگی میان دلار و بورس به معنای رابطه مستقیم و قطعی علت و معلولی نیست. نرخ بهره، سیاستهای اقتصادی، قیمتهای جهانی، جریان ورود و خروج پول و انتظارات تورمی نیز میتوانند مسیر بازار سهام را تغییر دهند.
اصلاح یا استراحت؟
اکنون پرسش اصلی بازار این است که افت دو روز اخیر صرفاً یک توقف پس از رشد سنگین بوده یا میتواند آغاز یک اصلاح گستردهتر باشد. پاسخ به این پرسش، بیش از هر چیز به رفتار پول حقیقی، حجم معاملات، نرخ ارز و توان بازار برای بازگشت تقاضا بستگی دارد.
در این میان، فاصله قابل توجه میان نرخ دلار توافقی و آزاد نیز همچنان یکی از متغیرهای اثرگذار بر سودآوری صنایع و ارزشگذاری شرکتهاست. بنابراین برای قضاوت درباره تغییر روند بورس، هنوز به دادههای بیشتری نیاز است. آنچه فعلا روشن است، افزایش احتیاط معاملهگران پس از یک دوره صعود قدرتمند است؛ اما اینکه این احتیاط به یک اصلاح کوتاهمدت ختم شود یا روندی عمیقتر را رقم بزند، در معاملات روزهای آینده مشخص خواهد شد.