حراج‌گردی برج‌نشین‌های مرفه
مرفهانِ فقیر | چرا ثروتمندان تهران هم به بازارهای ارزان پناه برده‌اند؟
حضور خودروهای لوکس در اطراف بازارهای ارزان فروش تهران و خرید کالاهای تخفیف‌خورده از سوی افرادی که تا همین چند سال پیش مشتری ثابت پاساژهای گران‌قیمت شمال شهر بودند، به تصویری تازه از تغییرات اقتصادی جامعه تبدیل شده است؛ تصویری که نشان می‌دهد موج تورم و کاهش قدرت خرید، حتی سبک زندگی بخشی از طبقه مرفه را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
به گزارش دیروزبان، این روزها در بازارهای سنتی و مراکز عمده‌فروشی تهران، صحنه‌های متفاوتی به چشم می‌خورد. افرادی با پوشش‌های گران‌قیمت، ساعت‌های برند و خودروهای چندمیلیاردی در میان جمعیت به دنبال خرید کالا با قیمت مناسب‌تر هستند. کسانی که شاید پیش‌تر خرید از مراکز تجاری لوکس را بخشی از سبک زندگی خود می‌دانستند، حالا برای پیدا کردن تخفیف‌های چندمیلیونی راهی بازارهای شلوغ و ارزان‌تر شده‌اند.
این تغییر رفتار را نمی‌توان صرفا به علاقه مردم به خرید اقتصادی نسبت داد. به نظر می‌رسد کاهش قدرت خرید و نگرانی از آینده اقتصادی، مرزهای سنتی مصرف در جامعه را نیز تغییر داده است.
بیشتر بخوانید:
لاکچری‌بازی تا پای گور | سنگ قبر صورتی با قیمت یک‌ونیم میلیارد تومان ناقابل
پوشاندن دامن به مردان | وقتی دوربین مخفی به ابزار تحقیر تبدیل می‌شود
تنها بیا با عشقت برگرد! | در ایونت‌های شبانه بچه پولدارهای بالاشهر چه می‌گذرد؟
زندگی بند به یک تار مو | رونق تلخ بازار سیاه موی طبیعی در ایران | پشت‌پرده بازار میلیونی فروش مو
وقتی خرید ارزان به اولویت ثروتمندان تبدیل می‌شود
در گذشته، برای بخشی از طبقه مرفه، محل خرید به اندازه خود کالا اهمیت داشت. خرید از فروشگاه‌های لوکس و مراکز تجاری گران‌قیمت، علاوه بر تأمین نیازهای مصرفی، نوعی نمایش جایگاه اجتماعی محسوب می‌شد.
اما حالا ظاهرا محاسبه قیمت‌ها اهمیت بیشتری پیدا کرده است. برخی خریداران ترجیح می‌دهند به‌جای پرداخت هزینه‌های اضافی برای برند فروشگاه و فضای تجاری، همان کالا را از مراکز عمده‌فروشی با قیمت پایین‌تر تهیه کنند.
در چنین شرایطی، خرید ارزان دیگر الزاما نشانه محدودیت مالی نیست؛ بلکه برای گروهی از خریداران به راهی برای مدیریت هزینه‌ها تبدیل شده است.
ثروتمندانی که دارایی دارند، اما نقدینگی ندارند
اردشیر گراوند، جامعه‌شناس اقتصادی، در تحلیل این پدیده به تفاوت میان دارایی و نقدینگی اشاره می‌کند. به اعتقاد او، نباید هر فردی را که به دنبال تخفیف و خرید ارزان‌تر است، فقیر دانست.
ممکن است فردی چندین ملک، زمین یا خودروی گران‌قیمت داشته باشد، اما درآمد جاری و نقدینگی او برای حفظ سبک زندگی پرهزینه گذشته کافی نباشد.
به گفته این جامعه‌شناس، کاهش ارزش پول ملی باعث شده درآمدهای ریالی، در مقایسه با قیمت کالاهای وارداتی و برندهای خارجی، قدرت خرید کمتری داشته باشند. به همین دلیل، حتی افرادی که از نظر دارایی در گروه‌های بالای اقتصادی قرار می‌گیرند، ناچار شده‌اند در هزینه‌های مصرفی خود تجدیدنظر کنند.
پایان تجمل‌گرایی یا آغاز سبک جدید مصرف؟
روزنامه هفت صبج در گزارشی می‌نویسد، یکی از جنبه‌های قابل توجه این تغییر، کنار رفتن تدریجی حساسیت‌های طبقاتی در خرید است. افرادی که پیش‌تر ممکن بود حضور در بازارهای شلوغ و ارزان را با تصویر اجتماعی خود سازگار ندانند، حالا ترجیح می‌دهند هزینه کمتری برای خرید بپردازند.
در واقع، به نظر می‌رسد منطق اقتصادی در بخشی از جامعه جایگزین نمایش مصرف شده است. برای این گروه، پرداخت چند میلیون تومان کمتر اهمیت بیشتری از خرید در یک محیط مجلل دارد.
با این حال، این تغییر رفتار لزوما به معنای از بین رفتن ثروت یا جابه‌جایی کامل طبقات اجتماعی نیست. ممکن است افراد همچنان صاحب دارایی‌های قابل توجه باشند، اما توان مصرفی و نقدینگی آنها نسبت به گذشته کاهش یافته باشد.
تورم؛ عامل تغییر رفتار مصرف‌کنندگان
گراوند همچنین درباره پیامدهای اجتماعی این وضعیت هشدار می‌دهد. از نگاه او، فاصله میان سطح زندگی مورد انتظار افراد و امکانات اقتصادی فعلی می‌تواند فشار روانی ایجاد کند؛ به‌ویژه برای کسانی که پیش‌تر به سطح مشخصی از رفاه عادت داشته‌اند و اکنون امکان حفظ همان شرایط را ندارند.
از سوی دیگر، تداوم نااطمینانی اقتصادی ممکن است تقاضای انباشته‌ای ایجاد کند؛ به این معنا که افراد در صورت بهبود شرایط، برای جبران خریدهایی که در دوره محدودیت به تعویق انداخته‌اند، با شدت بیشتری وارد بازار شوند.
بازارهای ارزان، آینه تازه اقتصاد ایران
حضور خریداران مرفه در بازارهای ارزان تهران، اگرچه به‌تنهایی نمی‌تواند تصویری کامل از وضعیت تمام طبقات اقتصادی ارائه دهد، اما نشانه‌ای قابل تأمل از تغییر الگوی مصرف است.
وقتی حتی صاحبان خودروهای لوکس و املاک گران‌قیمت نیز برای خرید کالا به دنبال تخفیف و قیمت عمده هستند، می‌توان دریافت که تورم فقط سبد خرید خانوارهای کم‌درآمد را کوچک نکرده، بلکه رفتار مصرفی گروه‌های دیگر جامعه را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
شاید مهم‌ترین پیام این صحنه‌ها همین باشد: در اقتصادی که ارزش پول به‌سرعت تغییر می‌کند، حتی تجمل‌گرایی هم دیگر نمی‌تواند مستقل از قدرت خرید باقی بماند.