دیپلماسی با یونیفرم نظامی | چرا ترامپ ژنرالها را به میز مذاکره با ایران آورده است؟
یکشنبه گذشته، مقامهای آمریکا و ایران در پایتخت عمان برای مذاکرات اکتشافی درباره غنیسازی هستهای تهران گرد هم آمدند و توجه ناظران به یک چهره غیرمنتظره در هیئت آمریکایی جلب شد: آدمیرال براد کوپر، فرمانده ارشد نیروهای آمریکایی در خاورمیانه.
به گزارش دیروزبان به نقل از المونیتور، در حرکتی کمسابقه، کوپر در کنار فرستاده ویژه واشنگتن، استیو ویتکوف و جرد کوشنر در دیدارهای حضوری با وزیر خارجه عمان، سید بدر البوسیدی، و سپس با وزیر خارجه ایران، عباس عراقچی، حضور یافت. به گفته منابع آگاه، این مشارکت نادر فرمانده ارشد نظامی در دیپلماسی حساس، نشاندهنده روند نوظهور در دوره دوم ریاستجمهوری دونالد ترامپ است؛ جایی که فرستادههای مورد اعتماد رئیسجمهور، فرماندهان ارشد نظامی را برای مدیریت پیچیدگیهای مذاکرات ژئوپلیتیک با رقبای استراتژیک به خدمت میگیرند تا سیاستهای ترامپ پیش رود.
کوپر تنها نیست. هفته گذشته در ابوظبی، دن دریسکول، وزیر ارتش آمریکا، و ژنرال الکسوس گرینکویچ، فرمانده ارشد نیروهای آمریکایی در اروپا و فرمانده عالی ناتو، در دیدارهای با مذاکرهکنندگان روس و اوکراینی همراه کوشنر و ویتکوف حضور یافتند تا پیشنهاد دولت ترامپ برای پایان دادن به جنگ اوکراین را بررسی کنند.
بازی سخت
دیدارهای عمان نخستین ملاقات رسمی میان مقامات آمریکایی و ایرانی برای بررسی مسئله هستهای بود، پس از آنکه اسرائیل در ژوئن گذشته جنگ هوایی و بمباران گستردهای علیه ایران آغاز کرد و نیروگاههای غنیسازی کلیدی این کشور را هدف قرار داد.
راندا اسلیم، پژوهشگر برجسته مرکز استیمسون در واشنگتن، معتقد است حضور کوپر «نمادی از بازدارندگی بود؛ پیامی درباره تهدیدات معتبر و خطوط قرمز.»
ترامپ در هفتههای اخیر دستور به تقویت نظامی گسترده در اطراف ایران داده و حتی آمادهسازی برای اعزام یک ناو هواپیمابر دوم به منطقه را آغاز کرده است، پس از آنکه روز پیش گفته بود: «ما باید به توافق برسیم؛ وگرنه این موضوع بسیار دردناک خواهد بود.»
رئیسجمهور آمریکا سرکوب اعتراضات داخلی ایران را به تهدیدهای نظامی جدید پیوند داده، ظاهراً در تلاش برای گرفتن امتیاز در برنامه هستهای و فعالیتهای منطقهای تهران. با این حال، عراقچی یکشنبه تأکید کرد ایران از توانایی غنیسازی اورانیوم خود دست نخواهد کشید و برنامه موشکی بالستیک خود را غیرقابل مذاکره میداند، هرچند برای مذاکرات باز است.
دیپلماسی چهار ستاره
احتمال آنکه حضور کوپر در مسقط، رهبران ایران را برای عقبنشینی از خطوط قرمزشان متقاعد کند، اندک است. اما منابع نزدیک به مذاکرات میگویند نقش قابلمشاهده فرماندهان ارشد نظامی در دیپلماسی بیش از جنبه بصری است.
سال گذشته، دولت ترامپ بیشتر اعضای شورای امنیت ملی را برکنار و بیش از ۱۵۰ کارمند را در یک روز اخراج کرد تا تصمیمگیریها متمرکز بر حلقه داخلی رئیسجمهور شود. این تصمیم، هماهنگی گروههای کاری را کند و تعداد کارشناسان حرفهای سیاست خارجی در کاخ سفید را کاهش داد.
از آن زمان، فرستادههای دولت به طور فزایندهای با فرماندهان ارشد نظامی مانند کوپر و گرینکویچ مشورت میکنند. منابع میگویند این فرماندهان به دلیل تخصص منطقهای، روابط مستحکم با همتایان خارجی و تجربه در هماهنگی بیندستگاهی، مورد توجه قرار گرفتهاند.
راندا اسلیم میگوید: «یکی از دلایل مشارکت نظامیان در میز مذاکره این است که آنها اغلب کمک میکنند تا طرفین توافقهای خود را واقعاً اجرا کنند.»
مدیریت بحران
فرمانده سنتکام (ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا) همچنین با تام باراک، فرستاده آمریکا به سوریه، عراق و ترکیه، همکاری داشته است. باراک تلاش میکند نیروهای آمریکا از سوریه خارج شوند بدون اینکه خلا قدرت ایجاد شود که توسط ایران پر شود. کوپر در این روند نقشی حیاتی ایفا کرده است؛ از جمله هدایت مذاکرات برای خروج امن حدود ۸۰۰ مبارز کرد از شهر رقه در سوریه، آن هم پس از حمله ناگهانی نیروهای رئیسجمهور سوریه، احمد الشرع.
تا حدی، تکیه فزاینده دولت ترامپ بر فرماندهان میدانی منطقه، ادامه رویکردی است که دولت بایدن در مسائل منطقهای پیش گرفته بود، بهویژه در مدیریت پیامدهای جنگ اسرائیل در غزه.
با این حال، تصمیم دولت فعلی برای حضور ژنرالهای ارشد در مذاکرات با دشمنان همراه با تهدیدات علنی، تغییری استراتژیک در سیاست آمریکا محسوب میشود.
دانیل شاپیرو، سفیر پیشین آمریکا در اسرائیل، هشدار میدهد: «خطر این است که وظایف نظامی و دیپلماتیک با هم اشتباه گرفته شود و انتظار زیادی از فرماندهان نظامی داشته باشیم، در حالی که راهنماییهای کافی برای سیاست ندارند.»