به این دلیل است که مذاکرات فایدهای ندارد!
سیاست ترامپ در برابر ایران؛ سطحی و خطرناک
در حالی که تهدید اقدامات نظامی هنوز از دستور کار خارج نشده، دونالد ترامپ بر ادامه مذاکرات هستهای غیرمستقیم با ایران تأکید دارد که توسط استیو ویتکوف و جارِد کوشنر هدایت میشود.
به گزارش دیروزبان به نقل از آسیاتایمز، این رویکرد باعث نگرانی متحدان آمریکا شده است، چرا که سیاست ترامپ بهصورت مشخص به موضوع موشکهای بالستیک ایران و حمایت تهران از جنبش مقاومت نمیپردازد.
ترامپ پیشتر اعلام کرده بود هر توافق با ایران باید شامل محدودیت موشکهای ایران باشد، اما اخیراً نشان داده که ممکن است این شرط را کنار بگذارد. او در پاسخ به خبرنگاران گفته است توافقی که تنها به موضوع هستهای محدود شود، قابل قبول است، مشروط بر اینکه ایران تسلیحات هستهای نداشته باشد. این موضع باعث نگرانی اسرائیل شده است، زیرا هم ایران و هم اسرائیل معتقدند که قدرت بازدارندگی تهران عمدتاً بر توان موشکی استوار است، نه صرفاً برنامه هستهای.
این سیاست سطحی، عدم وجود چارچوب مشخص و ناپیوستگی استراتژیک ترامپ را آشکار میکند. برخلاف دولت اوباما که با یک تیم دیپلماتیک منسجم و سازمانهای بینالمللی مانند آژانس بینالمللی انرژی اتمی و کمیسیون مشترک اتحادیه اروپا، توافق سال ۲۰۱۵ را پیش برد، ترامپ بر مذاکرات غیرمستقیم و مدیریتشده توسط دو مقام بدون تجربه دیپلماتیک تکیه دارد. این روش نه تنها شفافیت ندارد، بلکه امکان نفوذ گروههای مختلف، از نتانیاهو در اسرائیل گرفته تا کشورهای منطقهای مانند عربستان، قطر و ترکیه، را در تصمیمگیریهای کلیدی فراهم میکند.
همچنین مشخص نیست ترامپ به دنبال یک توافق جامع منطقهای است یا تنها محدود به مسائل هستهای خواهد بود. او هنوز روشن نکرده که چه امتیازهایی به ایران پیشنهاد میدهد یا چگونه تحریمها و انگیزههای اقتصادی را توجیه خواهد کرد.
این رویکرد پراکنده، امکان فروپاشی مذاکرات و افزایش احتمال درگیری نظامی را بالا میبرد. اگر اقدامات نظامی موفق به تغییر نظام ایران نشود، ( چیزی که ترامپ به آن علاقمند است و آن را پنهان نمیکند) حتی یک ایران ضعیف شده میتواند آسیبهای اقتصادی و استراتژیک جدی به مسیرهای نفتی و زیرساختهای خلیج فارس وارد کند. تجربه عراق، لیبی و سوریه نشان داده که حمله نظامی بدون برنامه منسجم معمولاً منجر به فروپاشی دولت، جابجایی گسترده جمعیت و بیثباتی منطقهای میشود، نه انتقال مسالمتآمیز قدرت.
در این میان، سفر بنیامین نتانیاهو به واشنگتن به نظر نمیرسد به هدف اصلی خود یعنی تحت فشار گذاشتن ترامپ برای سختگیری بیشتر در مذاکرات رسیده باشد. ترامپ هنوز ترجیح میدهد گفتگوها ادامه یابد، حتی اگر تنها شامل محدودیت برنامه هستهای باشد. این موضع، نگرانی اسرائیل را تشدید میکند، زیرا امنیت ملی این کشور عمدتاً به مهار توان موشکی ایران وابسته است.
نتیجه آنکه سیاست ترامپ در قبال ایران، سطحی و بدون چارچوب دیپلماتیک مؤثر است. تمرکز صرف بر هستهای و چشمپوشی احتمالی از موشکها و گروههای نیابتی، خطر بیثباتی بیشتر منطقهای و تشدید بحرانهای امنیتی در خلیج فارس را افزایش میدهد. کارشناسان بر این باورند که بدون یک برنامه جامع و تیم دیپلماتیک با تجربه، مذاکرات ممکن است به شکست انجامیده و گزینههای نظامی همچنان به عنوان راهحل آخر باقی بمانند.
ترامپ در عین حال از مزایای مذاکرات کوتاهمدت برای کاهش تنشها و اجتناب از جنگ استقبال میکند، اما این سیاست نیمهتمام و پراکنده، علاوه بر تهدید امنیت منطقه، اعتبار دیپلماسی آمریکا را نیز در چشم متحدان و رقبا تضعیف میکند. تجربه تاریخی نشان میدهد تنها راه دستیابی به توافق مؤثر، ترکیب فشار دیپلماتیک، کنترل تسلیحات موشکی و برنامه جامع امنیتی منطقهای است، چیزی که در سیاست فعلی ترامپ دیده نمیشود.