نقطهکور خطرناک در راهبرد جنگی ترامپ علیه ایران | خطر تشدید ناخواسته
یکی از ضعفهای اساسی در رویکرد جنگی دونالد ترامپ در قبال ایران، نادیده گرفتن نقش باورها، ارزشها و ادراکات دیگر کشورها (بهویژه جامعه ایران) است. همین «نقطهکور» میتواند هزینههای سنگینی برای آمریکا به همراه داشته باشد.
به گزارش خبرفوری به نقل از اکونومیست، راهبرد دولت ترامپ تا حد زیادی بر قدرت نظامی، فشار اقتصادی و تهدید استوار بوده است. اما این رویکرد فرض میکند که طرف مقابل (در اینجا ایران) صرفا بر اساس محاسبات مادی و هزینه فایده تصمیم میگیرد. در حالی که در بسیاری از درگیریها، بهویژه در خاورمیانه، عوامل هویتی، ملیگرایی و باورهای ایدئولوژیک نقش تعیینکننده دارند.
برای ایران، مقاومت در برابر فشار خارجی صرفا یک انتخاب استراتژیک نیست، بلکه بخشی از هویت سیاسی نظام محسوب میشود. همین امر باعث میشود که تهدید یا حتی حملات نظامی لزوما به تسلیم یا تغییر منجر نشود، بلکه میتواند انسجام داخلی را تقویت کند.
تاریخ نشان داده که قدرتهای خارجی بارها در درک انگیزههای داخلی کشورهای دیگر شکست خوردهاند. از عراق گرفته تا افغانستان، نادیده گرفتن پیچیدگیهای اجتماعی و فرهنگی به بنبستهای پرهزینه انجامیده است.
در مورد ایران نیز، تصور اینکه فشار نظامی یا اقتصادی بهتنهایی باعث تغییر نظام میشود، سادهانگارانه است. برعکس، چنین فشارهایی اغلب به تقویت روایت «مقاومت» در داخل ایران کمک میکند.
دولت ترامپ اهدافی چون مهار برنامه هستهای، تضعیف نفوذ منطقهای ایران و حتی تغییر نظام را دنبال کرده است. اما ابزارهای مورد استفاده از جمله حملات محدود یا تحریمهای شدید لزوما با این اهداف همخوانی ندارند.
بدون درک انگیزههای داخلی ایران و ارائه مشوقهای معتبر، احتمال دستیابی به توافق پایدار پایین است.
نادیده گرفتن باورها و ادراکات طرف مقابل میتواند به سوءمحاسبه منجر شود. اقداماتی که از نگاه واشینگتن «بازدارنده» تلقی میشوند، ممکن است در تهران بهعنوان تهدیدی وجودی دیده شوند و واکنش شدیدتری را برانگیزند.
این چرخه میتواند به تشدید ناخواسته درگیری منجر شود؛ وضعیتی که کنترل آن دشوار خواهد بود و خطر جنگی گستردهتر را افزایش میدهد.
دیپلماسی، حتی در شرایط تنش، میتواند ابزاری حیاتی برای مدیریت اختلافات باشد بهویژه زمانی که هر دو طرف برداشتهای متفاوتی از تهدید و امنیت دارند.