حذف عنوان «انقلاب بزرگ عربی» از کتابهای درسی سوریه!
دولت جدید سوریه در نسخه تازه کتابهای درسی این کشور برای سال تحصیلی ۲۰۲۵–۲۰۲۶، روایت تاریخی قیام اعراب علیه امپراتوری عثمانی را تغییر داده است؛ اقدامی که میتواند نشانهای از بازنگری در ادبیات سیاسی و تاریخی نظام آموزشی سوریه و تلاش برای تعدیل مواضع ضدترکیهای تلقی شود.
به گزارش دیروزبان، در کتابهای درسی دوره حکومت بشار اسد، قیام اعراب علیه امپراتوری عثمانی با عنوان «انقلاب بزرگ عربی» معرفی میشد و هدف آن، «آزادسازی سرزمینهای عربی از اشغال عثمانی» عنوان شده بود. اما در نسخه جدید کتابها، این عنوان حذف شده است.
تغییرات تنها به نامگذاری این رویداد تاریخی محدود نمیشود. در نسخه جدید کتابهای درسی، عبارت «رهایی ملتها از ستم ترکها» نیز جای خود را به عبارت «اخراج عثمانیها از منطقه» داده است. این تغییر در واژگان، از نظر معنایی اهمیت دارد؛ زیرا میان انتقاد از یک حکومت تاریخی و تعمیم آن به یک ملت یا قوم، تفاوت روشنی وجود دارد.
حذف عنوان «انقلاب بزرگ عربی» و اصلاح تعابیر مرتبط با ترکها در شرایطی صورت میگیرد که دولت احمد الشرع پس از تحولات سیاسی سوریه، با مجموعهای از چالشهای داخلی و منطقهای روبهروست. روابط دمشق و آنکارا نیز یکی از محورهای مهم تحولات سیاسی سوریه به شمار میرود.
در چنین شرایطی، بازنگری در محتوای کتابهای درسی میتواند فراتر از یک اصلاح آموزشی ساده باشد و بهعنوان بخشی از تلاش برای بازتعریف روایت رسمی از گذشته و تنظیم ادبیات سیاسی جدید ارزیابی شود. با این حال، این تغییرات بهتنهایی برای نتیجهگیری قطعی درباره انگیزههای سیاسی دولت سوریه کافی نیست و باید در کنار سایر تحولات سیاست خارجی و نظام آموزشی این کشور بررسی شود.
در مجموع، تغییر روایت قیام اعراب علیه عثمانی در کتابهای درسی جدید سوریه، از فاصله گرفتن ادبیات رسمی آموزشی از برخی تعابیر دوره بشار اسد حکایت دارد؛ تغییری که میتواند در چارچوب تلاش دمشق برای بازتنظیم روابط منطقهای، بهویژه با ترکیه، مورد توجه قرار گیرد.