عبدالرضا شهلایی؛ شبحی که کابوس آمریکا شد | فرماندهای که حتی عکس مشخصی ندارد
نام عبدالرضا شهلایی سالهاست در گزارشهای امنیتی آمریکا تکرار میشود؛ فرماندهای که برخلاف بسیاری از چهرههای ارشد سپاه، تقریبا هیچ حضور رسانهای ندارد و اطلاعات قابل اتکای عمومی درباره زندگی و فعالیتهایش بسیار محدود است. با این حال، واشنگتن او را یکی از چهرههای مهم نیروی قدس در پروندههای مرتبط با عراق و یمن میداند.
به گزارش دیروزبان، اکنون با پیشروی نیروهای انصارالله در سواحل دریای سرخ و تصرف شهر بندری مهم مخا، بار دیگر نام شهلایی مطرح شده است. رویترز به نقل از منابع یمنی، ایرانی و منطقهای گزارش داده که عملیات اخیر حوثیها در ساحل غربی یمن با حمایت و هدایت نیروهای سپاه پاسداران انجام شده و برخی منابع، شهلایی را فرمانده ایرانی مرتبط با این عملیات معرفی کردهاند.
مردی با جایزه ۱۵ میلیون دلاری
یکی از معدود اطلاعات رسمی درباره شهلایی را دولت آمریکا منتشر کرده است. برنامه «پاداش برای عدالت» وزارت خارجه آمریکا برای دریافت اطلاعات درباره فعالیتهای مالی، شبکه ارتباطی و محل حضور او تا ۱۵ میلیون دلار جایزه تعیین کرده است.
در پرونده آمریکا، شهلایی با نامهای مستعار «یوسف ابوالکرخ» و «حاجی یوسف» نیز شناخته میشود و از او بهعنوان فرمانده ارشد نیروی قدس سپاه یاد شده است. واشنگتن او را به طراحی و پشتیبانی از عملیات علیه نیروهای آمریکایی در عراق و ارتباط با حمله سال ۲۰۰۷ در کربلا متهم کرده؛ حملهای که به کشته شدن پنج سرباز آمریکایی انجامید.
فرماندهای که حتی عکس مشخصی ندارد
شهلایی برای سالها چهرهای تقریبا نامرئی بوده است. رسانههای ایرانی اطلاعات اندکی درباره او منتشر کردهاند و حتی تصویر رسمی و قابل اتکایی از وی در دسترس نیست. همین مسئله باعث شده بخش قابل توجهی از اطلاعات مربوط به سوابق او از گزارشهای دولت آمریکا و رسانههای خارجی به دست آید.
واشنگتن او را از فرماندهان فعال نیروی قدس در منطقه معرفی میکند؛ فردی که پس از تجربه عراق، در پرونده یمن نیز نقش داشته است. منابع آمریکایی و غربی طی سالهای گذشته بارها گفتهاند که شهلایی یکی از حلقههای اصلی ارتباط میان تهران و حوثیها بوده است.
شاید مهمترین نشانه از اهمیت شهلایی برای آمریکا به بامداد سوم ژانویه ۲۰۲۰ بازگردد؛ همان روزی که حمله پهپادی آمریکا در بغداد به شهادت سردار رشید قاسم سلیمانی انجامید.
بر اساس گزارش واشنگتنپست، نیروهای آمریکایی در همان مقطع عملیات محرمانه دیگری را در یمن برای هدف قرار دادن شهلایی اجرا کردند. این حمله موفق نبود. چهار مقام آمریکایی که با این عملیات آشنا بودند، به واشنگتنپست گفتند شهلایی از این حمله جان سالم به در برده است.
به این ترتیب، نام شهلایی از همان مقطع بیش از گذشته در کنار پرونده شهید قاسم سلیمانی قرار گرفت؛ هرچند برخلاف فرمانده نیروی قدس، همچنان در سایه باقی ماند.
یمن؛ مهمترین بخش پرونده
نقش شهلایی در یمن در سالهای اخیر بیش از گذشته مورد توجه رسانههای غربی قرار گرفته است. در سال ۲۰۲۴ نیز منابع امنیتی غربی او را از چهرههای اصلی مرتبط با عملیات دریایی حوثیها در دریای سرخ معرفی کرده بودند.
اکنون گزارش تازه رویترز ادعای مهمتری را مطرح میکند. طبق این گزارش، پنج منبع نظامی در دولت یمن که از سوی عربستان حمایت میشود، گفتهاند شنود ارتباطات و اظهارات برخی اسرای حوثی نشان میدهد عملیات جدید در امتداد ساحل دریای سرخ با هدایت یک فرمانده ایرانی انجام شده و این منابع شهلایی را فرد مورد نظر معرفی کردهاند. منابع ایرانی نیز حضور او در یمن طی سالهای گذشته را مطرح کردهاند، اما نتوانستهاند نقش مستقیم او در عملیات اخیر را تأیید کنند.
از هرمز تا بابالمندب
اهمیت پرونده شهلایی را باید در جغرافیای یمن جستوجو کرد. ساحل غربی این کشور به دریای سرخ و بابالمندب متصل است؛ آبراهی که یکی از مسیرهای مهم تجارت جهانی و انتقال انرژی محسوب میشود.
از سوی دیگر، تنگه هرمز در سوی دیگر خاورمیانه قرار دارد؛ دو گذرگاه دریایی که هرگونه اختلال در آنها میتواند پیامدهایی فراتر از مرزهای منطقه داشته باشد.
شهلایی را باید بیش از آنکه «فرمانده قطعی عملیات اخیر» دانست، یکی از مرموزترین و مهمترین چهرههایی دانست که آمریکا سالهاست او را در شبکه ارتباطی ایران و حوثیها دنبال میکند!
شاید راز ماندگاری نام او نیز همین باشد: فرماندهای که کمتر دیده شده، کمتر سخن گفته و تقریبا هیچ تصویری از او در دست نیست، اما نامش بارها در حساسترین پروندههای امنیتی خاورمیانه ظاهر شده است.