سقفی که دیگر با قیمت خودروها همخوان نیست
بازنگری در سهمیه خودروهای نوشماره | تله یک میلیارد تومانی برای خودروهای صفر
سهمیه بنزین خودروهای نوشماره بار دیگر به موضوعی بحثبرانگیز تبدیل شده است؛ این بار نه فقط به دلیل تغییر نرخ بنزین، بلکه به خاطر سقف قیمتی یکمیلیارد تومانی که با قیمتهای امروز خودرو دیگر تناسب چندانی ندارد.
به گزارش دیروزبان، عباس باصفا، مدیر سامانه هوشمند سوخت، اعلام کرد خودروهای نوشماره با قیمت کارخانهای بالاتر از یک میلیارد تومان، سهمیههای بنزین ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی دریافت نمیکنند و سهمیه ماهانه آنها به ۱۱۰ لیتر بنزین با نرخ ۱۰ هزار تومان محدود خواهد شد.
با این حال، چند ساعت بعد شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی در اطلاعیهای اعلام کرد موضوع سقف قیمتی خودروهای نوشماره، با توجه به افزایش قیمتهای کارخانهای، همچنان در دست بررسی است. بنابراین هنوز نمیتوان اظهارات مدیر سامانه هوشمند سوخت را به معنای اجرای قطعی این تصمیم دانست.
سقفی که دیگر با قیمت خودروها همخوان نیست
ریشه این ماجرا به آذرماه سال گذشته بازمیگردد؛ زمانی که دولت برای مدیریت مصرف بنزین و افزایش استفاده از کارت سوخت شخصی، نظام سهنرخی را در دستور کار قرار داد.
در مدل اولیه، ۶۰ لیتر بنزین با نرخ ۱۵۰۰ تومان، سهمیه بعدی با نرخ ۳۰۰۰ تومان و مصرف مازاد با نرخ ۵۰۰۰ تومان محاسبه میشد. خودروهای نوشماره نیز در ابتدا در گروهی قرار گرفته بودند که از سهمیههای یارانهای محروم میشدند.
این تصمیم اما با انتقادهایی مواجه شد. استدلال منتقدان این بود که «نوشماره بودن» بهتنهایی نمیتواند نشانه توان مالی بالای مالک خودرو باشد؛ چراکه بسیاری از خانوارها پس از سالها پسانداز، یک خودروی داخلی صفر خریداری میکنند.
در نهایت، دولت اصلاحیهای اعمال کرد و خودروهای نوشماره داخلی با قیمت کارخانهای کمتر از یک میلیارد تومان را مشمول سهمیههای ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی دانست.
سه خودرو زیر یک میلیارد تومان
مشکل امروز دقیقا از همین نقطه آغاز شده است. قیمت کارخانهای خودروها طی ۹ ماه گذشته افزایش قابلتوجهی داشته و سقف یک میلیارد تومانی که در زمان تصویب اصلاحیه میتوانست بخش زیادی از خودروهای داخلی را پوشش دهد، اکنون بخش بزرگی از آنها را پشت خط سهمیه یارانهای قرار میدهد.
بیشتر بخوانید:
هفت روز با بنزین گران؛ مردم چه چیزی را تغییر دادند؟ | نه صفها خلوت شد، نه خودروها خوابیدند!
از جیب فقرا تا باک ثروتمندان؛ بنزین به کدام خانهها میرسد؟
گرانی بنزین؛ تاکسیهای اینترنتی به آخر خط میرسند؟ | مسافران چه چیزهایی را حذف میکنند؟
بررسی قیمت کارخانهای حدود ۵۰ خودرو نشان میدهد تنها سه محصول همچنان زیر یک میلیارد تومان قیمت دارند و بیشتر خودروهای موجود در این فهرست بالاتر از این رقم هستند.
به این ترتیب، اگر معیار یک میلیارد تومان بدون تغییر اجرا شود، حتی بخشی از خودروهایی که همچنان در نگاه عمومی در گروه خودروهای اقتصادی یا خانوادگی قرار میگیرند، از سهمیه بنزین ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی محروم خواهند شد.
افزایش قیمت خودرو، معیار حذف سهمیه شد
نکته مهم اینجاست که افزایش قیمت کارخانهای لزوما به معنای افزایش توان مالی مالک خودرو نیست. قیمت مصوب خودرو میتواند تحت تاثیر رشد هزینه تولید، نرخ ارز، قیمت قطعات و سایر هزینههای صنعتی افزایش پیدا کند.
اما در سیاست فعلی، همین افزایش قیمت میتواند وضعیت سهمیه سوخت خودرو را تغییر دهد. در نتیجه، یک سقف قیمتی ثابت در اقتصادی که قیمت خودرو مرتب افزایش پیدا میکند، بهتدریج میتواند کارکرد اولیه خود را از دست بدهد.
این پرسش اکنون جدی است: آیا باید سقف یک میلیارد تومان افزایش پیدا کند، معیار دیگری جایگزین قیمت خودرو شود یا اجرای این بخش از طرح تا تعیین تکلیف نهایی متوقف بماند؟
اختلاف ۸۶۰ هزار تومانی در ماه
دنیای اقتصاد در این باره مینویسد؛ اهمیت موضوع با تغییر نرخ بنزین بیشتر شده است. نرخ سوم که هنگام اجرای طرح ۵۰۰۰ تومان بود، از ۱۷ شهریور به ۱۰ هزار تومان رسیده است.
بنابراین خودرویی که مشمول سهمیه یارانهای نباشد، در صورت دریافت کامل ۱۱۰ لیتر سهمیه نرخ سوم، ماهانه یک میلیون و ۱۰۰ هزار تومان برای بنزین پرداخت خواهد کرد.
در مقابل، خودرویی که ۶۰ لیتر بنزین ۱۵۰۰ تومانی و ۵۰ لیتر بنزین ۳۰۰۰ تومانی دریافت کند، برای همین میزان سوخت تنها ۲۴۰ هزار تومان میپردازد. اختلاف این دو رقم به ۸۶۰ هزار تومان در ماه میرسد؛ یعنی بیش از ۱۰ میلیون تومان در سال.
سه راه پیش روی سیاستگذار
اکنون چند مسیر برای اصلاح این وضعیت وجود دارد. نخست، افزایش سقف یک میلیارد تومانی متناسب با رشد قیمت خودروهاست؛ راهکاری که میتواند در کوتاهمدت مانع حذف گسترده خودروهای داخلی از سهمیه یارانهای شود.
راه دوم، استفاده از یک سقف شناور است؛ به این معنا که معیار مشمولیت سهمیه بر اساس تورم یا تغییرات قیمت خودرو بهصورت دورهای بهروزرسانی شود.
راه سوم نیز میتواند سهمیهبندی پلکانی باشد؛ یعنی خودروها به جای قرار گرفتن در دو گروه «مشمول» و «غیرمشمول»، بر اساس قیمت در سطوح مختلف سهمیه دریافت کنند.