طرحی که می‌تواند معادلات را تغییر دهد
فقط چین می‌تواند به جنگ ایران پایان دهد | یک پیشنهاد غیرمنتظره برای پایان جنگ ایران
جنگ کنونی ایران و پیامدهای غیرقابل پیش‌بینی آن، خطر بزرگی برای آمریکا و کل جهان ایجاد کرده است. نویسندگان ریسپانسیبل استیت کرفت معتقدند در بهترین حالت، مذاکرات همچنان تحت تأثیر ملاحظات شخصی و سیاسی ادامه خواهد یافت و در بدترین حالت، بحران می‌تواند به جایی برسد که استفاده از سلاح‌های هسته‌ای تاکتیکی مطرح شود.
به گزارش دیروزبان، از نگاه آنها، شرایط به اندازه‌ای وخیم شده که حتی چین، کشوری که معمولا از ورود به مناقشات خارجی پرهیز می‌کند، برای مشارکت در تلاش‌های دیپلماتیک جهت پایان دادن به جنگ ابراز آمادگی کرده است. آمریکا و چین هر دو از پیامدهای این بحران متضرر می‌شوند و همکاری آنها می‌تواند به کنترل اختلال در عرضه نفت از خلیج فارس و دریای سرخ کمک کند.
خطر تشدید دوباره جنگ
نویسندگان بر این باورند که دونالد ترامپ کنترل جنگ را از دست داده است. آنها می‌گویند ترامپ در ابتدا تصور می‌کرد جنگ حداکثر ۱۰۰ ساعت طول خواهد کشید و این درگیری می‌تواند به فروپاشی یا تسلیم ایران منجر شود؛ اما این محاسبات تحقق نیافت.
بیشتر بخوانید:
جزئیات جلسه محرمانه کمپ‌دیوید درباره ایران | افزایش پرواز سوخت‌رسان‌ها؛ زمان حمله معلوم شد؟
جزئیات طرح ادعایی لاریجانی و خرازی برای پایان جنگ | پوتین از چه نقشی برای لاریجانی سخن گفت؟
دیپلماسی در بن‌بست | پاسخ سخت‌تر ایران؛ تهران اهدافی خارج از منطقه را در برنامه دارد
پیشنهاد حمله پیش‌دستانه ایران به آمریکا | پنجره گفت‌وگو چقدر باز می‌ماند؟
به نوشته آنها، ترامپ پس از ناکامی این رویکرد، تهدیدهایی از جمله استفاده از «نیروی بی‌سابقه»، حمله به زیرساخت‌های انرژی ایران، تصرف جزایر یا بخش‌هایی از خاک ایران و حتی نابودی تمدن ایران را مطرح کرد، اما در نهایت هیچ‌یک از این تهدیدها عملی نشد.
نویسندگان معتقدند فشار کشورهای منطقه، نگرانی از تلفات گسترده، پیامدهای اقتصادی جهانی و هزینه‌های سیاسی داخلی از عوامل بازدارنده ترامپ بوده‌اند. با این حال، آنها احتمال می‌دهند پس از انتخابات میان‌دوره‌ای ۳ نوامبر، محاسبات او تغییر کند و دولت آمریکا به سمت تشدید سریع و گسترده جنگ برود.
چرا چین نگران است؟
این رسانه هشدار می‌دهند که تشدید جنگ لزوما به پیروزی آمریکا منجر نخواهد شد و می‌تواند با واکنش گسترده ایران و نیروهای همسو با تهران همراه شود. حمله به زیرساخت‌های انرژی منطقه، تهدید کشتیرانی و تغییر موازنه سیاسی کشورهای خلیج فارس می‌تواند پیامدهایی فراتر از میدان جنگ داشته باشد.
از سوی دیگر، چین تاکنون با کاهش شدید تقاضای نفت خود یکی از عواملی بوده که مانع جهش قیمت جهانی نفت به بالای ۱۵۰ دلار شده است. اما اگر تأسیسات تولید نفت منطقه هدف قرار گیرند، پکن نیز دیگر قادر نخواهد بود از بروز یک بحران عمیق جهانی جلوگیری کند.
نویسندگان معتقدند همین نگرانی می‌تواند توضیح‌دهنده تمایل اخیر چین برای ایفای نقش دیپلماتیک باشد.
تجربه ایران و عربستان
یکی از مهم‌ترین دلایلی که نویسندگان چین را برای میانجیگری مناسب می‌دانند، نقش این کشور در توافق ایران و عربستان در سال ۲۰۲۳ است.
عراق و عمان بخش زیادی از مقدمات آن مذاکرات را انجام داده بودند، اما بی‌اعتمادی عمیق تهران و ریاض مانع حل اختلافات شده بود. در نهایت، عربستان از چین خواست برای عبور از این بن‌بست وارد عمل شود.
پکن نه‌تنها میانجی شد، بلکه به امضاکننده و ضامن توافق تبدیل شد. به اعتقاد نویسندگان، همین اهرم نفوذ چین باعث شد توافق نه‌فقط شکل بگیرد، بلکه در سال‌های بعد نیز پابرجا بماند.
پیشنهاد چین برای پایان جنگ
این رسانه پیشنهاد می‌کند چین یک طرح سازش جامع ارائه دهد که بر پایه تفاهم‌نامه اسلام‌آباد در ژوئیه ۲۰۲۶ و توافق هسته‌ای ۲۰۱۵ شکل بگیرد.
این طرح می‌تواند شامل آتش‌بس دائمی در سراسر منطقه، از جمله لبنان و یمن، بازگشایی دائمی تنگه هرمز، لغو محاصره آمریکا علیه ایران و آغاز مذاکرات نهایی درباره برنامه هسته‌ای ایران ظرف شش ماه باشد. چین نیز می‌تواند ضمانت اجرای این توافق را بر عهده بگیرد.
در بخش هسته‌ای، نویسندگان بر ادامه برنامه صلح‌آمیز هسته‌ای ایران با بازرسی‌های تقویت‌شده آژانس بین‌المللی انرژی اتمی تأکید می‌کنند. آنها پیشنهاد می‌دهند غنی‌سازی اورانیوم در سطح ۳.۶۷ درصد محدود شود و آژانس به همه سایت‌های هسته‌ای ایران، حتی سایت‌های اعلام‌نشده در صورت وجود شواهد معتبر، دسترسی داشته باشد.
چین همچنین می‌تواند در حل اختلاف درباره ذخایر اورانیوم ۶۰ درصدی ایران نقش داشته باشد. یکی از گزینه‌های مطرح‌شده، نگهداری این ذخایر در چین در چارچوب یک توافق گسترده‌تر است.
مدیریت بین‌المللی تنگه هرمز
نویسندگان پیشنهاد دیگری نیز دارند: ایجاد یک نهاد جدید زیر نظر سازمان ملل برای مدیریت تنگه‌های منطقه. درآمد حاصل از خدمات عبور و مرور می‌تواند میان کشورهای ساحلی تقسیم شود و بخشی از آن برای بازسازی، کمک‌های انسانی و احیای محیط‌زیست منطقه اختصاص یابد.
همچنین آنها ایجاد یک کنسرسیوم منطقه‌ای با مشارکت ایران و عربستان را برای مدیریت تولید سوخت نیروگاه‌های هسته‌ای و دیگر فعالیت‌های حساس پیشنهاد می‌کنند.
پنجره‌ای کوچک برای دیپلماسی
این رسانه اذعان دارد که پیشنهاد آنها با تمایلات فعلی واشنگتن و پکن سازگار نیست. چین معمولا از مناقشاتی که مستقیما به آن مربوط نیستند دوری می‌کند و آمریکا نیز علاقه‌ای ندارد چین را به یک بازیگر اصلی دیپلماتیک تبدیل کند.
با این حال، نویسندگان هشدار می‌دهند که بدون مداخله چین، جنگ ممکن است از سطحی که طرف‌ها هنوز قادر به کنترل آن هستند فراتر رود.
از نگاه آنها، انتخاب پیش‌روی واشنگتن و پکن میان «رهبری آمریکا یا دخالت چین» نیست؛ بلکه میان همکاری‌ای است که هیچ‌کدام واقعا نمی‌خواهند و پیامدهایی که ممکن است هیچ‌کدام توان کنترل یا پرداخت هزینه آن را نداشته باشند.