جنگ سرد با پاندا | دیپلماسی پاندای چین در سایه تنشها
ژاپن به زودی برای اولین بار در بیش از نیم قرن، بدون پاندای غولپیکر خواهد ماند. دو پاندای دوقلوی باغوحش اُئنو در توکیو، شیائو شیائو و لی لی، پس از پایان قرارداد ۱۰ ساله نگهداری در ژاپن، در ۲۷ ژانویه به چین بازگردانده میشوند.
به گزارش دیروزبان، این اتفاق که بهنظر بسیاری از تحلیلگران نمادی از سردی روابط پکن و توکیو است، پایان دورهای را نشان میدهد که از زمان عادیسازی روابط دیپلماتیک دو کشور در سال ۱۹۷۲ آغاز شده بود.
این دو پاندای دوقلو در ژوئن ۲۰۲۱ در ژاپن متولد شدند و در قالب یک توافق ۱۰ ساله از سوی چین به ژاپن منتقل شده بودند. قرارداد اولیه پنج ساله بود، اما در سال ۲۰۲۱ برای پنج سال دیگر تمدید شد. اکنون با نزدیکشدن به پایان این دوره، ژاپن نتوانسته است تمدید جدیدی را نهایی کند و در نتیجه، پاندایها به کشور مبدا بازمیگردند.
دیپلماسی پاندای چین در سایه تنشها
پانداها در روابط پکن و توکیو همیشه بیش از یک حیوان بودهاند؛ آنها نمادی از دیپلماسی نرم و حسننیت چین به حساب میآیند. از زمان عادیسازی روابط در دهه ۱۹۷۰، حضور پاندایها در ژاپن یکی از بارزترین نشانههای همکاری فرهنگی و علمی دو کشور بود و بسیاری از ژاپنیها با دیدن این حیوانات خاطراتی شخصی و ملی دارند. حالا با بازگشت این دو پاندای آخر، ژاپن ممکن است برای اولین بار در تاریخ معاصر خود بدون پاندای غولپیکر بماند.
چین بهطور مستقیم ارتباط این بازگشت با تنشهای سیاسی را رد کرده و گفته است که این تصمیم صرفاً طبق قرارداد انجام میشود. سخنگوی وزارت خارجه چین در عین حال تأکید کرده که پکن از علاقه مردم ژاپن به پانداها آگاه است و از آنها دعوت کرده تا برای دیدار این حیوانات به چین سفر کنند.
پسزمینه سیاسی؛ تنشها عمیقتر از پانداها
اما این رویداد در بستر اختلافات عمیقتر سیاسی میان دو کشور رخ میدهد. در ماههای اخیر، اظهارات و مواضع ژاپن درباره تایوان و سیاستهای منطقهای، واکنش تند چین را به دنبال داشته و روابط دو طرف را به سردی کشانده است. از سوی دیگر، تحلیلگران میگویند که چین در مواقع تنش، از ابزارهای دیپلماسی پاندایی برای ارسال پیامهای سیاسی استفاده میکند و قطع یا عدم تمدید این نوع توافقها میتواند نوعی نشانگر از وضعیت روابط باشد.
با این حساب، بازگشت شیائو شیائو و لی لی نه تنها پایان یک دوره نمادین در روابط فرهنگی دو کشور است، بلکه ممکن است بهعنوان نمادی از اختلافات سیاسی و عدم اعتماد نیز تعبیر شود؛ موضوعی که در ماههای آینده بر تحولات منطقهای و تعاملات پکن و توکیو تأثیر خواهد گذاشت.