حملات عربستان و امارات به ایران چه تغییری ایجاد میکند؟
نزدیک به سه دهه است که مقامهای پنتاگون در دولتهای مختلف آمریکا تلاش کردهاند کشورهای ثروتمند عربی حاشیه خلیج فارس را متقاعد کنند که توان نظامی خود را گسترش دهند و در برابر تهدیدات همسایگان قدرتمندشان، نقش فعالتری ایفا کنند.
به گزارش دیروزبان به نقل از المانیتور، این راهبرد که در دوران باراک اوباما به سیاست رسمی تبدیل شد و بعدها در اسناد امنیت ملی دولت ترامپ نیز گنجانده شد، با هدف کاهش نقش آمریکا از «مدافع اصلی» کشورهای خلیج فارس به «پشتیبان نظامی» طراحی شده است تا واشنگتن بتواند تمرکز خود را به منطقه آسیا منتقل کند.
گزارشها حاکی از آن است که نیروی هوایی امارات و نیروی هوایی سلطنتی عربستان بهطور جداگانه حملاتی هوایی علیه اهدافی در خاک ایران انجام دادهاند. (در این باره اینجا و اینجا را بخوانید) گفته شد این حملات در پاسخ به حملات موشکی و پهپادی ایران صورت گرفته و نخستین بار است که این دو کشور آشکارا ایران را هدف قرار میدهند.
عربستان همچنین برای نخستین بار مواضع گروههای شیعه را در خاک عراق هدف قرار داده است.
بیشتر بخوانید:
۵۰ میلیون یورو پاداش برای کشتن ترامپ و نتانیاهو!
چرا واشنگتن مدام با ایران به بنبست میخورد؟ | قمار پرخطر بر فرض سست
روند مورد علاقه ترامپ: وقفهای کوتاه پیش از دور بعدی خشونت | آتشبس هنری است که ترامپ ندارد
همسویی، نه اتحاد کامل
مشخص نیست میزان هماهنگی این حملات با آمریکا تا چه اندازه بوده است. در آغاز جنگ، عربستان و امارات اعلام کرده بودند که اجازه استفاده از قلمرو و حریم هوایی خود برای حمله به ایران را نمیدهند. اما پس از آغاز جنگ این محاسبه تغییر کرد. به گفته منابع غربی، فرماندهان سنتکام بهطور خصوصی از فرماندهان عرب خواستند برای ایجاد بازدارندگی به حملات ایران پاسخ دهند. کویت نیز از اسفندماه با حمله به اهدافی در عراق به این رویکرد پیوست.
آوریل آلی، پژوهشگر ارشد مؤسسه واشنگتن، میگوید هیچیک از کشورهای خلیج فارس خواهان این جنگ نبودند، اما ظاهرن میخواهند مستقل از آمریکا برای تهران هزینه ایجاد کنند!
پیت هگست وزیر دفاع آمریکا، از عملکرد کشورهای عربی تمجید کرده و گفته است که این کشورها «بهطرز چشمگیری وارد عمل شدهاند.»
آیا نظم امنیتی جدیدی در حال شکلگیری است؟
با این حال، هنوز نمیتوان نتیجه گرفت که کشورهای عربی قصد دارند بهطور کامل از وابستگی امنیتی به آمریکا فاصله بگیرند. عربستان، با وجود تنشهای اخیر، روابط دیپلماتیک خود با ایران را که در سال ۲۰۲۳ با میانجیگری چین از سر گرفته شد، قطع نکرده است.
ریاض همچنین پس از تبادل حملات، علاقه خود را به کاهش تنش نشان داده است؛ رویکردی که با موضع تهاجمیتر امارات تفاوت دارد.
طرح پیمان عدم تجاوز با ایران
روزنامه فایننشیال تایمز گزارش داده که رهبران عربستان در حال بررسی ایده یک پیمان عدم تجاوز میان کشورهای عربی و ایران هستند؛ توافقی که از توافق هلسینکی الهام گرفته است. توافق هلسینکی در سال ۱۹۷۵ با هدف کاهش خطر درگیری میان غرب و اتحاد شوروی شکل گرفت و زمینهساز توسعه روابط اقتصادی و سیاسی شد.
این ابتکار نشان میدهد عربستان بیش از آنکه در هماهنگی کامل با سیاست «فشار حداکثری» دولت ترامپ عمل کند، در پی تثبیت منافع خود و کاهش تنش با ایران است.
به گزارش فایننشال تایمز، چند کشور اروپایی از این طرح حمایت میکنند، اما هنوز مشخص نیست واشنگتن چه موضعی در قبال آن خواهد داشت.