شی جین پینگ سیگار را کنار گذاشت، اما چین هنوز اسیر دود است | اقتصاد چین چگونه به دخانیات وابسته شد؟
چین امروز با یک تناقض بزرگ اقتصادی و اجتماعی روبهروست؛ کشوری که از یک سو تلاش میکند خود را بهعنوان قدرتی مدرن، فناورانه و پیشرفته معرفی کند و از سوی دیگر، هنوز به صنعتی وابسته است که سالانه میلیونها نفر را قربانی میکند: صنعت دخانیات.
به گزارش دیروزبان، گزارش تازه نیویورکتایمز توضیح میدهد که اقتصاد چین به شکل عمیقی با فروش سیگار گره خورده و همین وابستگی، مبارزه با مصرف دخانیات را به مأموریتی تقریبا غیرممکن تبدیل کرده است. طبق آمارهای منتشرشده، سالانه حدود ۲.۴ تریلیون نخ سیگار در چین فروخته میشود؛ رقمی حیرتانگیز که نزدیک به نیمی از مصرف جهانی سیگار را شامل میشود.
در حالی که بسیاری از کشورهای جهان طی دو دهه گذشته موفق شدهاند مصرف دخانیات را کاهش دهند، چین مسیر متفاوتی را طی کرده است. بین سالهای ۲۰۰۳ تا ۲۰۲۳ مصرف سیگار در چین حدود ۳۹ درصد افزایش یافته، در حالی که مصرف جهانی در همین بازه حدود ۲۶ درصد کاهش داشته است.
بیشتر بخوانید:
داستان پرماجرای کبریت، از جرقهای کوچک تا شعلهای بزرگ در تاریخ و فرهنگ ایران و جهان
مردی که از ساندویچ تخممرغ امپراتوری ساخت | توشیموفی سوزوکی درگذشت
با میلیاردری آشنا شوید که امپراتوریاش را با شرطبندی روی کسبوکارهای خستهکننده ساخت
یکی از مهمترین دلایل این وضعیت، ساختار خاص اقتصاد و حکومت چین است. صنعت دخانیات در این کشور عملا زیر نظر دولت اداره میشود. «شرکت ملی دخانیات چین» و نهاد دولتی ناظر بر دخانیات، در عمل یک ساختار مشترک دارند؛ یعنی همان نهادی که باید مصرف سیگار را کنترل کند، از فروش آن سود هم میبرد.
این صنعت برای دولت چین منبع عظیم درآمد است. طبق گزارشها، صنعت دخانیات سالانه بیش از ۱.۵ تریلیون یوان درآمد مالیاتی و سود برای دولت ایجاد میکند و بخشی مهم از بودجه عمومی کشور را تأمین میکند. به همین دلیل، مقامهای چینی با وجود هشدارهای پزشکی، تمایل چندانی به اجرای محدودیتهای سختگیرانه ندارند.
در بسیاری از شهرهای چین، سیگار هنوز بخشی عادی از فرهنگ اجتماعی و کاری محسوب میشود. در جلسات کاری، مهمانیها و حتی مذاکرات تجاری، تعارف سیگار همچنان رفتاری رایج است. برخی کاربران شبکههای اجتماعی و ساکنان خارجی چین نیز نوشتهاند که استعمال دخانیات در رستورانها، ساختمانها و فضاهای بسته هنوز بسیار گسترده است.
البته آمارها نشان میدهد نرخ استعمال دخانیات در میان جوانان چینی نسبت به گذشته کاهش یافته، اما این کاهش بسیار کندتر از میانگین جهانی بوده است. کارشناسان میگویند دولت چین سالهاست وعده کنترل مصرف سیگار را میدهد، اما در عمل اقدامات جدی و سراسری انجام نشده است. حتی چین هنوز مانند بسیاری از کشورها، تصاویر هشداردهنده پزشکی را بهطور اجباری روی پاکتهای سیگار چاپ نمیکند.
پیامدهای این وضعیت برای سلامت عمومی بسیار سنگین است. چین اکنون حدود ۳۰۰ تا ۳۵۰ میلیون سیگاری دارد و میلیونها نفر دیگر نیز در معرض دود دستدوم قرار دارند. هزینه درمان بیماریهای ناشی از دخانیات، از سرطان ریه گرفته تا بیماریهای قلبی، سالانه میلیاردها دلار بر اقتصاد این کشور تحمیل میکند. برخی پژوهشها حتی میگویند هزینه واقعی اجتماعی و درمانی سیگار، از درآمد مالیاتی آن بیشتر است.
گزارش نیویورکتایمز نتیجه میگیرد که چین درگیر نوعی وابستگی دوگانه شده است؛ وابستگی اقتصادی دولت به درآمدهای دخانیات و وابستگی فرهنگی بخشی از جامعه به سیگار. همین مسئله باعث شده مبارزه با مصرف دخانیات، برخلاف بسیاری از کشورهای دیگر، در چین نه فقط یک مسئله بهداشتی، بلکه یک چالش اقتصادی و سیاسی بزرگ باشد.