بنبست پاتریوت | این رادار فوق سری میتواند موازنه قدرت را تغییر دهد
در حالی که اوکراین با نزدیک شدن به زمستانی سخت، در انتظار موج جدیدی از حملات موشکی و پهپادی روسیه است، کیاف بار دیگر چشمانتظار رسیدن محمولههای پدافندی «پاتریوت» است.
به گزارش دیروزبان، اما در پشت صحنه این نیاز نظامی حیاتی، یک مناقشه استراتژیک در واشنگتن جریان دارد؛ مناقشهای که نه بر سر تعداد موشکها، بلکه بر سر انتقال «فناوری فوقمحرمانه» هدایت موشکی است که میتواند سرنوشت جنگ را تغییر دهد.
دونالد ترامپ، در حاشیه نشست ناتو در آنکارا وعدهای جسورانه به ولودیمیر زلنسکی داد: صدور مجوز تولید بومی موشکهای پاتریوت در اوکراین. این وعده برای کیاف حکم یک برگ برنده را داشت؛ سامانهای که تنها سد مستحکم در برابر حملات موشکی بالستیک روسیه است. با این حال، در چرخشی معنادار، ترامپ از این موضع عقبنشینی کرد. او در نشست اخیر کابینه، نگرانیهای امنیتی را عامل اصلی توقف این طرح دانست و هشدار داد که واگذاری چنین فناوریهای حساسی، «شمشیر دو لبهای» است که ممکن است روزی علیه خودِ آمریکا استفاده شود.
قلب تپنده مناقشه: رادار باند Ka
کانون این بنبست، نه بدنه موشک، بلکه قطعهای کوچک اما حیاتی به نام «جستجوگر فعال راداری PAC-3 در باند Ka» است که توسط بوئینگ در آلاباما تولید میشود. این رادارِ فوقحساس، چشمِ موشک است که آن را تا لحظه برخورد با هدف هدایت میکند. حساسیت این فناوری به قدری بالاست که حتی متحدان استراتژیک آمریکا نیز بهندرت به آن دسترسی دارند.
برای اوکراین، دسترسی به این فناوری فراتر از یک نیاز تاکتیکی، یک ضرورت برای بقا است. تحلیلگران امنیتی تأکید میکنند که ذخایر پدافندی کیاف در حال اتمام است. حادثه اخیر در منطقه کیاف که در آن پدافند هوایی نتوانست هیچکدام از ۲۴ موشک بالستیک شلیکشده را رهگیری کند و به فاجعهای انسانی منجر شد، عمق بحران را نشان داد. زلنسکی که برای حداقل ۳۰۰ رهگیر پاتریوت درخواست فوری فرستاده، به خوبی میداند که هر روز تأخیر، به بهای جان شهروندان اوکراینی تمام میشود.
ترس از نفوذ و سرقت تکنولوژی
نگرانی اصلی مقامات پنتاگون و تیم ترامپ، «مهندسی معکوس» و نفوذ اطلاعاتی است. فیل بریدلاو، فرمانده سابق نیروهای ناتو در اروپا، این نگرانی را «کاملا واقعی» میداند. در شرایطی که برخی گزارشها از ورود سلاحهای ارسالی به بازار سیاه اروپا حکایت دارد، واشنگتن بیم آن دارد که با انتقال نقشهها، نرمافزارها و دانش فنی مونتاژ این رادار، این فناوری پیشرفته به دست سرویسهای اطلاعاتی روسیه بیفتد.
حتی گزینههای جایگزین، مانند تولید این رادار در خارج از خاک اوکراین (مثلا در آلمان)، نیز با موانع لجستیکی و زمانی سنگینی روبهرو است. ژاپن، به عنوان یکی از تولیدکنندگان پاتریوت، سه سال زمان نیاز داشت تا اولین آزمایش موفق خود را انجام دهد؛ بازهای که برای اوکراینِ جنگزده، عملا به معنای «فرصت از دست رفته» است.
ابعاد اقتصادی و رقابت پنهان
در کنار ملاحظات امنیتی، یک لایه پنهان اقتصادی نیز در این ماجرا وجود دارد. نشریه «آتلانتیک» به نقل از منابع مطلع، پرده از حقیقتی دیگر برداشته است: پیمانکاران اصلی دفاعی، یعنی «ریتیون» و «لاکهید مارتین»، اگرچه بهانههای امنیتی را پیش میکشند، اما در خفا از «خلاقیتِ اوکراینی» میترسند.
نگرانی واقعی این است که مهندسان اوکراینی بتوانند با مهندسی معکوس و بهینهسازی سامانههای پاتریوت، به روشهایی برای تولید انبوه و ارزانقیمتتر دست یابند که مدل تجاری فعلی شرکتهای دفاعی آمریکا را به چالش بکشد. این در حالی است که فشارهای ناشی از درگیریهای منطقهای، بهویژه تنشهای اخیر با ایران، ذخایر موشکی آمریکا را بهشدت کاهش داده و بوئینگ را وادار کرده تا تولید خود را سه برابر کند.