راز ایرانیِ یک آبادی دورافتاده
روستایی در چین که در آن مردم، فارسی حرف میزنند
در گوشهای از شرق چین و در نزدیکی شهر یانگژو، روستایی قرار دارد که نامش برای ایرانیها غافلگیرکننده است؛ آبادیای که نام چینی آن «بوسیژوانگ» است و معنای آن را میتوان «روستای پارسیان» دانست. اما چرا نام «پارس» هزاران کیلومتر دورتر از ایران، بر روستایی در چین باقی مانده است؟
به گزارش دیروزبان ریشه داستان به قرنها پیش و دوران رونق تجارت میان ایران و چین بازمیگردد؛ زمانی که یانگژو یکی از مراکز مهم تجارت در شرق چین و از نقاط کلیدی مسیرهای دریایی جاده ابریشم بود.
بازرگانان ایرانی و دیگر تاجران غرب آسیا برای دادوستد به این منطقه رفتوآمد میکردند و شماری از آنها در چین ماندگار شدند. بر اساس روایتهای تاریخی و محلی، بخشی از این مهاجران به تدریج در جامعه چین ادغام شدند و نسلهای بعدی آنها نیز در همین منطقه به زندگی ادامه دادند.
خانوادههایی که خود را پارسیتبار میدانند
یکی از نشانههایی که برای ارتباط این روستا با ایرانیان مورد استناد قرار میگیرد، وجود خانوادههایی با نام خانوادگی چینی «نی» با نویسه «佴» است.
بیشتر بخوانید:
مردان تنهایی که با «عروسهای قلابی» فریب میخورند
خودکشی یک زن، یک سوراخ در ساختمان، یک میلیارد سوال | ماجرای مرگ عجیب زن چینی چیست؟
شی جین پینگ سیگار را کنار گذاشت، اما چین هنوز اسیر دود است | اقتصاد چین چگونه به دخانیات وابسته شد؟
گزارشهای رسانههای چینی میگویند بیش از ۱۰۰ نفر از ساکنان روستا این نام خانوادگی را دارند و در روایت محلی، آنان از نسل بازرگانان پارسی معرفی میشوند. البته این موضوع به معنای ایرانی بودن همه ساکنان روستا نیست و درباره میزان دقیق تبار ایرانی آنها نیز همچنان بحثهایی میان پژوهشگران وجود دارد.
از سنگهای عجیب تا روایتهای قدیمی
در اطراف روستا نیز آثاری پیدا شده که محلیها آنها را نشانهای از ارتباط تاریخی با سرزمینهای غربی میدانند. از جمله این آثار میتوان به سنگها و بقایای تاریخی اشاره کرد که برخی پژوهشگران و مسئولان محلی آنها را با حضور بازرگانان خارجی در منطقه مرتبط دانستهاند.
با این حال، بخشی از داستانهایی که امروز درباره «روستای پارسیان» منتشر میشود، به روایتهای شفاهی مردم منطقه بازمیگردد و نمیتوان همه جزئیات آنها را بهعنوان واقعیت تاریخی قطعی پذیرفت.
داستان بازرگانی که قهرمان روستا شد
یکی از مشهورترین روایتهای محلی درباره نام روستا، داستان یک بازرگان پارسی است که گفته میشود پس از ورود به منطقه با یک زن چینی ازدواج کرد.
در ادامه، زمانی که گروهی از راهزنان به روستا حمله کردند، این بازرگان در کنار مردم محلی ایستاد و در جریان درگیری جان خود را از دست داد. اهالی نیز، بنا بر این روایت، برای گرامیداشت او نام روستا را به «بوسیژوانگ» تغییر دادند.
این داستان جذاب است، اما جزئیات آن بیشتر در قالب روایت محلی نقل شده و برای اثبات تاریخی همه بخشهای آن، اسناد مستقلی لازم است.
ردپای پارس در زندگی امروز روستا
امروز بوسیژوانگ دیگر شباهتی به یک سکونتگاه ایرانی ندارد. خانهها، خیابانها و سبک زندگی ساکنان، عمدتا چینی است و زبان فارسی نیز زبان رایج مردم نیست.
با این حال، نام «پارسی» همچنان بخشی از هویت تاریخی این منطقه محسوب میشود. حتی بناهایی با عنوانهایی مرتبط با ایران و پارس در روستا وجود دارد که برای زنده نگه داشتن این روایت تاریخی و تقویت پیوند فرهنگی چین و ایران مورد توجه قرار گرفتهاند.
جاده ابریشم؛ پلی که دو تمدن را به هم رساند
اهمیت این روستا زمانی بیشتر روشن میشود که آن را در چارچوب تاریخ جاده ابریشم ببینیم. ارتباط ایران و چین تنها به کالا محدود نبود؛ بازرگانان، دانش، فرهنگ، ادیان و سنتها نیز در امتداد این مسیرها جابهجا میشدند.
یانگژو یکی از بنادر و مراکز تجاری مهم چین در این شبکه بود و حضور ایرانیان و دیگر بازرگانان خارجی در آن، بخشی از تاریخ تجارت بینالمللی چین محسوب میشود.
بنابراین «روستای پارسیان» را بهتر است نه یک «روستای ایرانی در چین»، بلکه ردپایی از حضور ایرانیان در یکی از مهمترین مسیرهای ارتباطی جهان باستان دانست؛ ردپایی که پس از گذشت قرنها، نام پارس را همچنان در گوشهای از چین زنده نگه داشته است.