نگاهی به فیلم «متاسفیم جا ماندی»
چقدر در زندگی دویدید و نرسیدید؟ | تماشای این فیلم حتما شما را بهم میریزد
بعضی فیلمها تماشاگر را سرگرم میکنند، بعضیها چیزی به او یاد میدهند و بعضی دیگر بعد از تمام شدن، دست از سرش برنمیدارند. «متاسفیم جا ماندی» از دسته سوم است؛ فیلمی تلخ و بیپرده از کن لوچ که در سال ۲۰۱۹ ساخته شد و به زندگی خانوادهای معمولی در بریتانیا میپردازد؛ خانوادهای که فقط میخواهند کمی بیشتر پول دربیاورند، اما در نهایت هزینه این تلاش را با آرامش، رابطه و سلامت خود میپردازند.
به گزارش دیروزبان، داستان درباره ریکی، مردی کارگر و امیدوار است که تصمیم میگیرد برای فرار از مشکلات مالی، بهعنوان راننده تحویل بسته کار کند. به او گفته میشود که این کار آزادی زیادی دارد و اگر سخت کار کند، میتواند درآمد مناسبی داشته باشد. اما خیلی زود مشخص میشود که این «آزادی» بیشتر شبیه یک قرارداد نانوشته برای کار بیشتر است.
ریکی برای شروع کار حتی باید وسیله نقلیه تهیه کند و عملا به جای آنکه یک کارمند باشد، خودش مسئول هزینهها و ریسکهای کار میشود. ساعت کاری طولانی است، فشار دائمی وجود دارد و کوچکترین تأخیر میتواند به جریمه یا کاهش درآمد منجر شود. او باید تعداد زیادی بسته را در مدت محدودی تحویل دهد و در این میان، سیستم کاری به شکلی طراحی شده که تقریباً همیشه راننده مقصر به نظر برسد.
در سوی دیگر، همسرش ابی بهعنوان مراقب سالمندان و افراد نیازمند در خانههای مختلف کار میکند. او نیز شغلی دارد که ظاهرا انعطافپذیر است، اما در واقع زمان، انرژی و حتی حق انتخابش را محدود کرده است. ریکی و ابی هر دو کار میکنند، اما مشکل اصلی اینجاست: هرچه بیشتر کار میکنند، زندگیشان بهتر نمیشود.
بیشتر بخوانید:
بازیگر مشهور ۱۳ دقیقه ایستاده تشویق شد و اشک ریخت
زندگی پرفرازونشیب هیدن پنتییر؛ از درخشش در سینما تا سایههای سنگین اندوه
مشهورترین کارگردان جهان تلفن همراه ندارد!
و این همان نقطهای است که فیلم کن لوچ از یک داستان خانوادگی فراتر میرود و به نقدی جدی از اقتصاد مدرن تبدیل میشود.
خانوادهای که زیر فشار خرد میشود
لوچ برخلاف بسیاری از فیلمهای اجتماعی، برای نمایش فقر سراغ شخصیتهای اغراقشده یا اتفاقات عجیب نمیرود. خانواده ریکی، ابی و فرزندانشان کاملا معمولیاند. آنها دعوا میکنند، شوخی میکنند، اشتباه میکنند و برای آینده رویا دارند. اما فشار اقتصادی آرامآرام وارد روابط آنها میشود.
ریکی آنقدر درگیر کار است که دیگر زمانی برای خانواده ندارد. ابی نیز به دلیل ماهیت شغلش دائما خسته است. فرزندانشان، سب و لیزا، بیش از آنکه با والدین خود وقت بگذرانند، شاهد خستگی و عصبانیت آنها هستند.
در نتیجه، مسئله فقط پول نیست. فقر و ناامنی شغلی، زمان را از خانواده میگیرد؛ و شاید این بزرگترین هزینهای باشد که فیلم نشان میدهد.
«آزادی» یا شکل تازهای از استثمار؟
یکی از هوشمندانهترین جنبههای فیلم، بازی با مفهوم «خویشفرمایی» است. ریکی ظاهرا برای خودش کار میکند و رئیس مستقیمی ندارد، اما در عمل تحت کنترل کامل یک سیستم قرار دارد.
او آزادی ندارد که هر وقت خواست کار کند، نمیتواند بهسادگی مرخصی بگیرد و اگر بیمار شود، درآمدش متوقف میشود. حتی یک مشکل کوچک در مسیر تحویل بستهها میتواند هزینهای سنگین برایش داشته باشد.
لوچ نشان میدهد که چگونه زبان مدرن کسبوکار میتواند واقعیت استثمار را پنهان کند. وقتی یک کارگر «پیمانکار مستقل» نامیده میشود، الزاما به معنای استقلال او نیست.
پایان تلخ یک هشدار
قدرت «متاسفیم جا ماندی» در این است که پاسخ سادهای ارائه نمیدهد. فیلم نمیگوید فقط با کمی تلاش بیشتر میتوان از فقر خارج شد؛ برعکس، نشان میدهد گاهی تلاش بیشتر دقیقا همان چیزی است که انسان را بیشتر فرسوده میکند.
فیلم درباره یک خانواده است، اما داستانش به میلیونها کارگری مربوط میشود که میان اجاره، بدهی، قبض، ساعت کاری و ترس از بیکار شدن گرفتارند.
کن لوچ در این فیلم شعار نمیدهد؛ او فقط دوربینش را مقابل زندگی میگذارد. نتیجه، تصویری دردناک از جهانی است که در آن انسان برای داشتن زندگی بهتر، مجبور میشود آنقدر کار کند که دیگر فرصتی برای زندگی کردن باقی نماند.
«متاسفیم جا ماندی» فیلمی نیست که تماشایش لذتبخش باشد؛ اما فیلمی است که دیدنش لازم به نظر میرسد. چون پشت هر بستهای که سریع به در خانه میرسد، ممکن است انسانی ایستاده باشد که برای رساندن آن، بخشی از زندگی خودش را جا گذاشته است.