ماجرای حرکت نفتکشهای ایرانی چه بود؟
«خطشکن» واقعی نبود، اما شکستن محاصره قریبالوقوع و قطعی است
برخلاف گزارشهایی که از حرکت یک ابرنفتکش ایرانی به سمت تنگه هرمز و تلاش برای عبور از محاصره دریایی حکایت داشت، بررسیهای شرکت تخصصی ردیابی نفتکشها نشان داد اساس شناوری با این مشخصات وجود خارجی ندارد و اطلاعات منتشرشده حاصل جعل سیگنال سامانه شناسایی خودکار کشتیها بوده است.
به گزارش دیروزبان، این اتفاق در شرایطی رخ داد که طی روزهای گذشته گمانهزنیها درباره تلاش ایران برای شکستن محاصره دریایی آمریکا افزایش یافته بود؛ موضوعی که با اظهارات مقامهای ایرانی درباره ضرورت ادامه صادرات نفت و پایان دادن به محدودیتهای دریایی، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
نفتکش خطشکن چگونه خبرساز شد؟
ماجرا از انتشار اطلاعاتی در سامانه ردیابی دریایی مارین ترافیک آغاز شد. این اطلاعات از حرکت یک نفتکش با پرچم ایران به نام «خطشکن» در آبهای نزدیک تنگه هرمز حکایت داشت.
بر اساس دادههای اولیه، این شناور یک ابرنفتکش با آبخور ۲۲.۵ متر معرفی شده بود؛ مشخصهای که میتوانست با حمل محموله سنگین نفت خام مطابقت داشته باشد. همین اطلاعات کافی بود تا برخی رسانهها و حسابهای فعال در حوزه دریانوردی، حرکت آن را مقدمهای برای عبور از محاصره دریایی آمریکا ارزیابی کنند.
بیشتر بخوانید:
غافلگیری بزرگ ایران در دور سوم جنگ | هشدار مقام سابق شاباک درباره ایران
دیپلماسی پنهان برای جلوگیری از جنگ دوباره | پشت پرده دیدارهای محرمانه در برلین چیست؟
حرکت نفتکشهای ایرانی به سمت محاصره؟ | آیا ایران برای شکستن محاصره دریایی آمریکا آماده جنگ میشود؟
ژنرالهای اسرائیلی مردد شدند؛ جنگ سوم قرار است چه چیزی را تغییر دهد؟
اما شرکت تانکر ترکرز پس از بررسی اطلاعات هویتی شناور و تطبیق دادههای AIS با تصاویر ماهوارهای، این گزارش را رد کرد. به گفته این شرکت، نهتنها هیچ تصویر ماهوارهای حرکت چنین نفتکشی را تأیید نمیکند، بلکه اطلاعات تکمیلی ثبتشده برای آن نیز با مشخصات واقعی شناورها همخوانی ندارد.
به این ترتیب، «خطشکن» که برای ساعاتی به سوژه اصلی گمانهزنیهای دریایی تبدیل شده بود، از یک نفتکش واقعی به یک سیگنال جعلی تغییر ماهیت داد.
واقعیت پشت ماجرا چه بود؟
با این حال، جعلی بودن سیگنال «خطشکن» به معنای بیاساس بودن تمام گزارشها درباره تحرکات نفتی ایران نیست.
در روزهای ۲۸ و ۲۹ آبان، گزارشهایی درباره تجمع بیش از ۱۴ نفتکش در اطراف جزیره خارک منتشر شد. تصاویر ماهوارهای و دادههای ردیابی دریایی، حضور تعدادی شناور در محدوده این پایانه مهم صادراتی ایران را نشان میدادند. برخی گزارشها مدعی بودند نفتکشها برای بارگیری، آمادهسازی و حرکت احتمالی به سمت آبهای آزاد مستقر شدهاند.
رسانهها نیز به نقل از گزارشهای رسانهای و دادههای دریایی، از آمادهباش نفتکشها در خارک برای شکستن محاصره خبر داد. البته تعداد شناورها، وضعیت بارگیری همه آنها و زمان احتمالی حرکتشان بهطور مستقل و قطعی تأیید نشده است.
عراقچی: محاصره باید شکسته شود
یکی از مهمترین نشانههای جدی بودن مسئله صادرات نفت برای تهران، اظهارات عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران است.
عراقچی روز جمعه ۲۹ آبان، در حاشیه نمایشگاه بورس، بانک و بیمه، در واکنش به پرسشی درباره اخبار بارگیری نفت ایران برای صادرات گفت: «هر تلاشی برای صادرات نفت و مذاکرات را انجام میدهیم و باید محاصره بشکند.»
این اظهارات نشان میدهد شکستن محاصره صرفا یک موضوع رسانهای یا گمانهزنی درباره تحرکات نظامی نیست، بلکه به یکی از اولویتهای اعلامشده سیاست خارجی و اقتصادی ایران تبدیل شده است. از سوی دیگر، خبرگزاری تسنیم نیز به نقل از منابع نزدیک به وزارت خارجه، گزارشهای مربوط به حرکت نفتکشهای ایرانی برای شکستن محاصره و آمادگی تهران برای حمله به زیرساختهای نفتی کشورهای منطقه را تکذیب کرد. این موضعگیری را باید در کنار اظهارات عراقچی و گزارشهای مربوط به تجمع نفتکشها در خارک بررسی کرد.
در طرف مقابل، واشنگتن نیز تلاش کرده است دامنه فشار دریایی را گسترش دهد. سنتکام اعلام کرده است محاصره بنادر و سواحل ایران را ادامه میدهد و حتی کشتیهایی که محموله نفتی ایران را از طریق انتقال کشتیبهکشتی دریافت کنند، ممکن است متوقف، بازرسی یا توقیف شوند.
شکستن محاصره؛ برنامهای قریبالوقوع
باید میان دو موضوع تفاوت قائل شد: نخست، اراده ایران برای مقابله با محاصره دریایی و یافتن راههایی برای ادامه صادرات نفت؛ دوم، ادعای اجرای یک عملیات مشخص در روزهای اخیر برای عبور دستهجمعی نفتکشها از حلقه محاصره آمریکا.
موضوع نخست با توجه به اظهارات رسمی مقامهای ایرانی و اهمیت حیاتی درآمدهای نفتی، قابل انکار نیست. اما درباره موضوع دوم، شواهد قابل اتکایی برای تأیید زمانبندی و اجرای چنین عملیاتی منتشر نشده است.
اینکه ایران محاصره دریایی را به صورت دراز مدت تحمل نخواهد کرد و قطعا آن را خواهد شکست، یک مسئله حتمی است.
اینکه ایران به دنبال طرحریزی اقداماتی برای این موضوع است و حتی تجهیزات و تدارکاتی را نیز در این باره آماده میکند، قطعی است. اما اینکه قرار بوده است لزوما طی یکی دو روز اخیر، آنهم طبق برنامه و طرحی که بعضی رسانهها اعلام کردند، اقدامی صورت بگیرد، هیچ مبنایی در واقعیت ندارد و صرفا جنبه تحلیلی و تفسیری یا پیشنهادی داشته است.
بنابراین، به عنوان یک نتیجهگیری باید تاکید کرد: اصل طرح ریزیهای ایران برای شکستن محاصره قطعی است اما هیچ رسانه و شخصی بیرون از دایره تصمیمگیران امنیتی و نظامی از این طرحها اطلاعی ندارد.