چرا جنگ بعدی شدیدتر خواهد بود؟ | وقتی نشانههایی برای از سرگیری مذاکرات وجود دارد
یادداشت تازه اکونومیست با این استدلال آغاز میشود که با وجود شکستهای اخیر در مذاکرات میان آمریکا و ایران، هنوز فرصت برای احیای گفتوگوها و جلوگیری از تشدید جنگ وجود دارد.
به گزارش دیروزبان به نقل از اکونومیست، نویسنده ادعا میکند که هرچند فضای سیاسی بهشدت متشنج است و بیاعتمادی در بالاترین سطح خود قرار دارد، اما هیچیک از طرفین به یک پیروزی قاطع نظامی یا سیاسی دست نیافتهاند و همین موضوع فضای محدودی برای دیپلماسی باقی گذاشته است.
بر اساس این تحلیل، مذاکرات ۲۱ ساعته اخیر که بدون نتیجه پایان یافت، نشاندهنده فاصله عمیق میان خواستههای دو طرف است. آمریکا همچنان بر محدودسازی شدید برنامه هستهای ایران، توقف غنیسازی در سطح بالا و تضمینهای امنیتی سختگیرانه تأکید دارد. در مقابل، ایران خواستار رفع تحریمها، تضمین عدم حمله مجدد و به رسمیت شناختن نقش منطقهای خود است. این اختلافها باعث شده مذاکرات بارها به بنبست برسد.
با این حال، مقاله استدلال میکند که همین شکستها به معنای پایان مسیر دیپلماسی نیست. به باور نویسنده، وضعیت فعلی بیشتر شبیه یک «آتشبس شکننده» است تا یک جنگ تمامعیار یا یک صلح پایدار. هر دو طرف در عین ادامه فشارهای نظامی و اقتصادی، همچنان از کانالهای غیررسمی برای انتقال پیام استفاده میکنند و این نشان میدهد که ارتباطات بهطور کامل قطع نشده است.
اکونومیست همچنین هشدار میدهد که ادامه وضعیت فعلی میتواند خطرناک باشد. تنشها در تنگه هرمز، اختلال در صادرات نفت و افزایش هزینههای بیمه و حملونقل دریایی، همگی فشار شدیدی بر اقتصاد جهانی وارد کردهاند. در چنین شرایطی، هرگونه اشتباه محاسباتی میتواند به درگیری گستردهتر در خاورمیانه منجر شود؛ سناریویی که نه آمریکا و نه ایران خواهان آن نیستند، اما ممکن است ناخواسته به آن کشیده شوند.
در بخش دیگری از تحلیل، مقاله به نقش بازیگران منطقهای و بینالمللی اشاره میکند. کشورهایی مانند عمان، پاکستان و برخی کشورهای اروپایی تلاش کردهاند میانجیگری کنند و کانالهای ارتباطی را باز نگه دارند. از نگاه نویسنده، همین میانجیگریها یکی از دلایل اصلی است که هنوز امکان بازگشت به میز مذاکره وجود دارد.
همچنین این رسانه ادعا میکند که هر دو طرف در داخل با فشارهای سیاسی روبهرو هستند. در آمریکا، بخشی از فضای سیاسی خواستار موضع سختتر علیه ایران است، در حالی که در ایران نیز جریانهایی با هرگونه مصالحه مخالفاند. این وضعیت باعث شده مقامات دو کشور فضای محدودی برای انعطاف داشته باشند، اما مقاله تأکید میکند که همین محدودیتها نیز میتواند در صورت افزایش هزینههای جنگ، به تغییر موضع تدریجی منجر شود.
این رسانه در پایان یادداشت خود نتیجه میگیرد که اگرچه چشمانداز توافق فوری بسیار ضعیف به نظر میرسد، اما هنوز «پنجرهای کوچک» برای احیای مذاکرات وجود دارد. شرط اصلی این است که هر دو طرف بپذیرند ادامه وضعیت کنونی، یعنی نه جنگ کامل و نه صلح واقعی، در بلندمدت به ضررشان خواهد بود. بنابراین، دیپلماسی هرچند در ضعیفترین حالت خود هنوز بهترین ابزار برای جلوگیری از یک بحران گستردهتر باقی مانده است.