جرم برای بقا | داستان سالمندانی که عمداً به زندان میروند
در ژاپنِ سالخورده، جایی که طول عمر بالا به یکی از شاخصهای افتخار ملی تبدیل شده، پدیدهای تلخ و کمتر دیدهشده در حال گسترش است: زندانها به خانه سالمندانِ بیپناه بدل میشوند.
به گزارش دیروزبان، گزارشی از روزنامه الپائیس نشان میدهد که برای بخشی از سالمندان کمدرآمد ژاپنی، زندان نه نماد مجازات، بلکه آخرین پناه برای بقاست.
در سالهای اخیر، آمار زندانیان بالای ۶۵ سال در ژاپن بهطور محسوسی افزایش یافته است. بخش قابل توجهی از این افراد، بهویژه زنان سالمند، مرتکب جرایم خردی مانند دزدیدن مواد غذایی یا اقلام ارزانقیمت میشوند؛ نه از سر بزهکاری، بلکه برای آنکه دستگیر شوند. زندان برای آنها جایی است که غذا، سرپناه، مراقبت پزشکی و حداقلی از تعامل انسانی تضمین شده است؛ چیزهایی که در زندگی بیرون از دیوارهای زندان برایشان دستنیافتنی شده است.
بیشتر بخوانید:
خواننده زن ناشنوای ژاپنی! | یک رسوایی اخلاقی تازه در فهرست ایلان ماسک
ژاپن یکی از پیرترین جوامع جهان است. کاهش نرخ زاد و ولد، فروپاشی تدریجی ساختار خانواده سنتی و افزایش هزینههای زندگی، سالمندان بسیاری را در انزوای کامل رها کرده است. مستمریهای ناکافی، نبود خانواده یا قطع ارتباط با فرزندان، و دشواری دسترسی به خدمات رفاهی، سبب شده برخی سالمندان عملاً زندگی آزاد را پرهزینهتر و ناامنتر از زندان بدانند.
گزارش الپائیس به روایتهایی اشاره میکند که عمق بحران را آشکار میسازد. برخی زندانیان سالمند پس از پایان محکومیت، تمایلی به ترک زندان ندارند و حتی بازگشت به جامعه را نوعی مجازات میدانند. یکی از زندانیان سالخورده میگوید: «اینجا حداقل میدانم فردا غذا دارم و کسی هست که حالم را بپرسد.»
این وضعیت، ساختار زندانهای ژاپن را نیز تغییر داده است. زندانها ناچار شدهاند خود را با نیازهای سالمندان تطبیق دهند: از رمپ و ویلچر گرفته تا مراقبتهای پزشکی مداوم و کمک در انجام کارهای روزمره. اما این تغییر، هزینههای سنگینی به دولت تحمیل کرده و پرسشی اساسی را مطرح ساخته است: آیا زندان باید جایگزین نظام رفاه اجتماعی شود؟
تحلیلگران این پدیده را نشانهای از شکاف عمیق در سیاستهای حمایتی ژاپن میدانند. کشوری که در مدیریت فناوری و اقتصاد پیشرفته پیشرو است، در حمایت از آسیبپذیرترین شهروندانش دچار چالش جدی شده است. زندانهایی که به خانه سالمندان تبدیل میشوند، هشداری خاموشاند؛ هشداری درباره جامعهای که اگرچه عمر را طولانی کرده، اما پیری را تنها گذاشته است.